Co znaczy urlop i ile dni ci się należy?
Urlop to czas wolny od pracy lub nauki, przysługujący z mocy prawa lub za zgodą przełożonego. Najczęściej oznacza płatny wypoczynek.
Urlop to czas, na który czeka prawie każdy pracownik. Słowo pochodzi od niemieckiego Urlaub i pierwotnie oznaczało zgodę pana na odejście, czyli dosłownie „pozwolenie na wyjazd”. Dziś kojarzy się raczej z plażą niż z zależnością od pracodawcy.
- Płatny wolny czas od pracy. *Biorę urlop w sierpniu.*
- Rodzaj zwolnienia. *Urlop macierzyński trwa dłużej niż wypoczynkowy.*
- Przerwa w służbie. *Żołnierz wrócił z urlopu.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | urlop | urlopy |
| Dopełniacz | urlopu | urlopów |
| Celownik | urlopowi | urlopom |
| Biernik | urlop | urlopy |
| Narzędnik | urlopem | urlopami |
| Miejscownik | urlopie | urlopach |
Jak mówić o urlopie
- Jestem na urlopie do piątku.Poprawnie „na urlopie”, nie „w urlopie”.
- Wziąłem dzień urlopu na żądanie.Prawo pracy zna urlop na żądanie.
- Wróciła z urlopu opalona.Dopełniacz po „z” — „z urlopu”.
Urlop kontra wakacje
- Urlop dotyczy pracowników i jest związany z umową o pracę.
- Wakacje to przerwa w nauce lub ogólny czas wypoczynku, np. szkolny.
- W Polsce pracownikowi przysługuje 20 lub 26 dni urlopu rocznie, zależnie od stażu.
- Uwaga: urlop to nie *wolne* ani *dzień wolny*, bo urlop trzeba formalnie zgłosić.
Z urlopem wiążą się też frazy z innych dziedzin. Mówimy o *urlopie zdrowotnym* dla nauczycieli, *urlopie ojcowskim* czy *urlopie dla poratowania zdrowia*. Wyraz został zapożyczony z niemieckiego i w polszczyźnie utrzymał niemal tę samą budowę.
Czy można mówić „być na wakacjach” o pracowniku?
W mowie potocznej tak, ale formalnie pracownik jest na urlopie.
Jak zapisać „urlop na żądanie”?
Pisownia jest rozdzielna, cztery dni w roku kalendarzowym.
Czy urlop zawsze jest płatny?
Nie. Urlop wypoczynkowy jest płatny, ale urlop bezpłatny pracodawca udziela za zgodą pracownika i bez wynagrodzenia.