Wiatr: od lekkiej bryzy po halny
Wiatr to przemieszczanie się mas powietrza nad powierzchnią ziemi. Potocznie bywa też symbolem zmiany albo czegoś nietrwałego.
Wiatr jest zjawiskiem pogodowym i bohaterem wielu przysłów. W polskiej tradycji mówi się, że „kto sieje wiatr, zbiera burzę”, a to zdanie wciąż opisuje skutki lekkomyślnych decyzji. Słowo należy do podstawowego zasobu leksyki.
- Ruch powietrza. *Wiatr zerwał dach z szopy.*
- W żegludze. *Płyniemy z wiatrem w żagle.*
- Przenośnia. *Wiatr zmian zawiał też w polityce.*
- Potocznie: gazy. *Mam wiatry w brzuchu.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wiatr | wiatry |
| Dopełniacz | wiatru | wiatrów |
| Celownik | wiatrowi | wiatrom |
| Biernik | wiatr | wiatry |
| Narzędnik | wiatrem | wiatrami |
| Miejscownik | wietrze | wiatrach |
W zdaniu
- Dziś wieje silny wiatr z zachodu.Czasownik „wiać” zwykle łączy się z wiatrem.
- Szliśmy pod wiatr.Znaczy: w kierunku przeciwnym do wiania.
- Wiatr wiał mi w oczy.Zdanie opisowe, literackie.
Wiatr w kulturze
- Halny to wiatr fenowy wiejący w Tatrach, kojarzony z bólami głowy.
- Wiatr w oczy — trudności; rzucać słowa na wiatr — mówić na darmo.
- Przysłowie „Kto sieje wiatr, zbiera burzę” pochodzi z Biblii i ostrzega przed lekkomyślnością.
- Wiatr bywa też mocą, jak w energii elektrowni wiatrowych, które w Polsce rozwijają się od lat.
Prędkość wiatru mierzy się w metrach na sekundę lub w skali Beauforta, która dzieli go na dwanaście stopni. Powiew to stopień pierwszy, a huragan to dwunasty. Marynarze znają tę skalę od XIX wieku i używają jej do dziś.
Dlaczego „wiatr” ma w miejscowniku „wietrze”?
To alternacja a : e, czyli zmiana samogłoski w odmianie.
Czy „wiatr” może być w liczbie mnogiej?
Tak: „wiatry” oznaczają różne rodzaje lub kierunki wiania.