Stop: znak drogowy czy mieszanina metali?
Stop to mieszanina metalu z innymi pierwiastkami, a także polecenie „zatrzymaj się” oraz znak drogowy. To dwa różne słowa o tej samej pisowni.
Wyraz stop to ciekawy przypadek homonimów. Rodzimy „stop” oznacza mieszaninę metali i pochodzi od czasownika „stopić”, natomiast „stop!” jako polecenie przyszło z angielskiego. Piszemy je tak samo, ale znaczą zupełnie co innego.
- Mieszanina metali. *Mosiądz to stop miedzi i cynku.*
- Polecenie zatrzymania. *Stop! Tam jest przepaść.*
- Znak drogowy. *Zatrzymaj się przed znakiem stop.*
- Zawołanie w telegramach i wiadomościach. *Wyjazd jutro stop wracam w piątek.*
Odmiana (stop jako mieszanina)
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | stop | stopy |
| Dopełniacz | stopu | stopów |
| Celownik | stopowi | stopom |
| Narzędnik | stopem | stopami |
| Miejscownik | stopie | stopach |
Przykłady użycia
- Brąz to stop miedzi z cyną.Język techniczny.
- Na skrzyżowaniu obowiązuje znak stop.Przy znaku piszemy „stop” małą literą.
- Wróciła autostopem znad morza.Złożenie „autostop” jest zapisane łącznie.
Pochodzenie i pokrewieństwa
Rodzime słowo oznaczające mieszaninę wywodzi się od czasownika *stopić*, czyli „stopić razem”. Najpopularniejszym stopem jest stal, ale warto pamiętać o brązie czy mosiądzu. Z angielskiego wzięliśmy natomiast okrzyk i nazwę znaku, który nakazuje bezwarunkowe zatrzymanie. Przy znaku drogowym obowiązuje całkowite zatrzymanie pojazdu, a nie tylko zwolnienie. W technice stopy wyróżnia się według składników: stopy aluminium, miedzi czy żelaza. Dziś słowo „stop” używane jako przedrostek tworzy też zwroty typu „stop dyskryminacji” czy „stop agresji”.
Czy stop i stopa to to samo?
Nie. „Stopa” to część ciała lub miara długości, a „stop” to mieszanina metali albo okrzyk.
Jak pisze się „autostop”?
Łącznie. Rzeczownik odmienia się: „autostopu, autostopem”, a zwrot „jeździć autostopem” jest w pełni poprawny.
Czy można powiedzieć „stop-klatka”?
Tak, w filmie i fotografii oznacza zatrzymany kadr. Zapis łączny lub z dywizem zależy od kontekstu, a słowniki zwykle dopuszczają oba warianty.