Banda – gang, paczka i krawędź stołu bilardowego
Banda to grupa osób działających razem, często w przestępczym celu, a w żartobliwej mowie po prostu paczka znajomych. Słowo oznacza także krawędź toru lub stołu.
Banda potrafi być groźna albo wesoła, zależnie od tonu. W wiadomościach to zorganizowana grupa przestępców, w rozmowie z przyjaciółmi pieszczotliwe określenie paczki. Trzecia gałąź znaczeń pochodzi ze sportu: banda to krawędź.
- Zorganizowana grupa przestępcza. *Policja rozbiła bandę włamywaczy.*
- Paczka znajomych (potocznie). *Cała banda przyszła na urodziny.*
- Krawędź boiska, stołu, lodowiska. *Piłka odbiła się od bandy.*
- Pogardliwie: hałaśliwa gromada. *Banda uczniów zablokowała wejście.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | banda | bandy |
| Dopełniacz | bandy | band |
| Celownik | bandzie | bandom |
| Narzędnik | bandą | bandami |
| Miejscownik | bandzie | bandach |
| Wołacz | bando! | bandy! |
Przykłady
- Banda złodziei działała przez rok.Typowe użycie w kronice policyjnej.
- Ale z was banda wariatów!Wołanie zażyłe: słowo nie obraża, jeśli pada między przyjaciółmi.
- Zagrał szybko od bandy i strzelił gola.W hokeju i bilardzie: odbicie od krawędzi.
Czym się różni banda od gangu?
- Gang brzmi nowocześniej i pochodzi z angielskiego; banda to starsze, rodzime słowo.
- Etymologia. Z włoskiego *banda* („opaska, bok, strona”), podobnie jak *bandaż*, czyli opaska na ranę.
- Alternacja d : dz. W celowniku i miejscowniku: *przy bandzie, w bandzie*, a nie „w bandie”.
- Bandyta brzmi podobnie, ale pochodzi od włoskiego *bandito* („wygnaniec, wyjęty spod prawa”), więc to osobna droga wyrazu.
- Zobacz także: policja, kumpel i drużyna.
Czy „banda” jest obraźliwa?
Zależy od kontekstu. W żarcie to ciepłe określenie paczki, w wypowiedzi o przestępcach brzmi surowo.
Czy „banda” w sporcie to ten sam rzeczownik?
Tak, tylko znaczenie jest techniczne: krawędź lodowiska, stołu bilardowego lub boiska.