Rycerz: średniowieczny wojownik i honorowy opiekun
Rycerz to w średniowieczu ciężkozbrojny jeździec, zwykle szlachcic, który podlegał kodeksowi honorowemu. Dziś słowo opisuje także człowieka szlachetnego i odważnego.
Rycerz to postać głęboko osadzona w polskiej historii i literaturze. W średniowieczu rycerz walczył konno, w zbroi, i przysięgał wierność władcy oraz zasadom honoru. Do ekwipunku należały miecz i tarcza, a mieszkał zwykle w warownym zamku lub dworze.
- Średniowieczny wojownik. *Rycerze wyruszyli pod Grunwald.*
- Człowiek honorowy (przenośnie). *Zachował się jak prawdziwy rycerz.*
- Stopień w zakonie lub orderze. *Został rycerzem orderu.*
- Postać z gier i fantastyki. *W grze komputerowej wcielasz się w rycerza.*
Odmiana rzeczownika (rodzaj męskoosobowy)
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | rycerz | rycerze |
| Dopełniacz | rycerza | rycerzy |
| Celownik | rycerzowi | rycerzom |
| Biernik | rycerza | rycerzy |
| Narzędnik | rycerzem | rycerzami |
| Miejscownik | rycerzu | rycerzach |
| Wołacz | rycerzu | rycerze |
Rycerz w zdaniu
- Rycerz uniósł miecz i ruszył do boju.Opisowa polszczyzna literacka.
- Nie ma już rycerzy na białych koniach.Przenośnia: oczekiwania wobec idealnego partnera.
- Wołanie „Rycerzu!” brzmi podniośle.Wołacz ma końcówkę „-u”; w mowie dziś pojawia się rzadko.
Skąd rycerz i co z nim związane
- Pochodzenie: polskie *rycerz* wywodzi się ze średnio-wysoko-niemieckiego *ritter* („jeździec”), zapewne przez język czeski, w którym stoi *rytíř*. Początkowo słowo oznaczało po prostu konnego wojownika.
- Frazeologia: *rycerz bez skazy i zmazy*, *rycerz na białym koniu*, *rycerz smutnego oblicza* (Don Kichot).
- Rodzina słów: *rycerski*, *rycerskość*, *rycerstwo*, *pasować na rycerza*.
- Pisownia: po „y” stoi c, nie „k”: *rycerz*, a nie „ryczerz”.
Czy rycerz i szlachcic to to samo?
Nie. Rycerz to wojownik, a szlachcic to stan społeczny, choć w Polsce oba pojęcia często się pokrywały.
Co to znaczy „rycerski”?
Szlachetny, odważny i wierny zasadom honoru, np. *rycerski gest*.
Jak brzmi liczba mnoga?
Rycerze, a w dopełniaczu rycerzy: *sześciu rycerzy*.