Płeć: biologia, gramatyka i dawne znaczenie „cera”
Płeć to zespół cech biologicznych odróżniających samców od samic, a także kategoria społeczna. Dawniej słowo oznaczało też cerę.
Płeć jest słowem na pozór prostym, które skrywa kilka warstw. W biologii oznacza zespół cech rozrodczych, w kulturze – coś więcej niż fizjologię, a dawniej mogła znaczyć nawet cerę. Dlatego warto znać jego kontekst.
- Cecha biologiczna. *W formularzu zaznacz płeć.*
- Płeć kulturowa (gender). *Płeć kulturowa dotyczy ról społecznych.*
- Grupa ludzi. *Płeć piękna to dawne określenie kobiet.*
- Przestarzałe: cera. *Miała jasną płeć.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | płeć | płcie |
| Dopełniacz | płci | płci |
| Celownik | płci | płciom |
| Narzędnik | płcią | płciami |
| Miejscownik | płci | płciach |
Płeć w zdaniu
- Ten test nie zależy od płci uczestnika.Dopełniacz: „od płci”, nie „od płeci”.
- Zrównanie wynagrodzeń niezależnie od płci.Typowe w tekstach prawnych i urzędowych.
- Rodzaj gramatyczny to nie to samo co płeć.Językoznawstwo: rodzaj męski, żeński, nijaki.
Płeć, rodzaj i etymologia
Gramatycznie w polskim mówimy o rodzaju (męski, żeński, nijaki), a nie o płci słowa. Pierwotnie *płeć* oznaczało „ciało, skórę”, a ten sens przetrwał w archaicznym zwrocie „jasna płeć” (jasna cera). Bliskie sprawy to kobieta i rodzaj. W odmianie łatwo o pomyłkę: dopełniacz liczby pojedynczej i mnogiej brzmi tak samo – „płci”, a formy „płeci” nie ma. Zwrot „płeć piękna” w odniesieniu do kobiet jest dziś raczej żartobliwy i staroświecki.
Czym różni się płeć od rodzaju?
Płeć dotyczy ludzi i zwierząt, a rodzaj to kategoria gramatyczna słów, np. „dom” jest męski, „książka” żeńska.
Jak odmienić „płeć” w celowniku?
„Płci”, np. „przyglądać się płci”. W liczbie mnogiej: „płciom”.