Kobieta: dojrzała dziewczyna, żona i wiele określeń
Kobieta to dorosła osoba płci żeńskiej. Słowo ma w polszczyźnie liczne synonimy o różnym zabarwieniu, od neutralnej „pani” po dawną „białogłowę”.
Słowo kobieta wydaje się dziś zupełnie zwyczajne. W dawnej polszczyźnie bywało jednak używane z odcieniem lekceważącym, a w dobrym tonie mówiło się „pani” lub „niewiasta”. Dziś wszystko się odwróciło i to ono jest podstawowym, neutralnym określeniem dorosłej osoby płci żeńskiej.
- Dorosła osoba płci żeńskiej. *Do pokoju weszła młoda kobieta.*
- Żona, partnerka (potocznie). *Idę z moją kobietą na zakupy.*
- Kobieta jako ogół. *Kobiety częściej wybierają ten kierunek studiów.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | kobieta | kobiety |
| Dopełniacz | kobiety | kobiet |
| Celownik | kobiecie | kobietom |
| Biernik | kobietę | kobiety |
| Narzędnik | kobietą | kobietami |
| Miejscownik | kobiecie | kobietach |
| Wołacz | kobieto | kobiety |
Przykłady użycia
- Ta kobieta prowadzi własną firmę.Zdanie neutralne, w stylu oficjalnym i codziennym.
- Kobieto, uważaj!Wołacz „kobieto” brzmi w rozmowie ostro, a nawet nieuprzejmie.
- Rozmawiałem z kobietą w okienku.Narzędnik, towarzyszy przyimkowi „z”.
Synonimy i dawne określenia
Polszczyzna zna wiele słów na kobietę, a każde ma swój odcień. Pani jest grzeczne i oficjalne, dama uroczyste, a niewiasta i białogłowa to wyrazy książkowe lub archaiczne. Zdrobnienie *kobietka* brzmi czule albo protekcjonalnie, zależnie od tonu. Zwróć uwagę na zmianę t w ci w celowniku i miejscowniku (*kobiecie*), której uczysz się razem z kolejnymi przypadkami. Warto też porównać słowo z matką i panną, bo te określenia opisują role, a nie tylko płeć.
Jak brzmi wołacz od „kobieta”?
Poprawnie: „kobieto”. W rozmowie bywa odbierany jako nieuprzejmy, więc częściej zwracamy się „proszę pani”.
Czy „białogłowa” jest dziś obraźliwa?
Nie, ale jest to słowo wyjątkowo staroświeckie, spotykane głównie w literaturze i przysłowiach.