Czym jest piorun i czym różni się od błyskawicy?
Piorun to wyładowanie elektryczne między chmurą a ziemią, któremu towarzyszy błysk i grzmot; w przenośni także coś bardzo szybkiego lub niszczącego.
Piorun to wyładowanie atmosferyczne, które uderza w ziemię lub w obiekt na niej. W czasie burzy widzimy błysk, a chwilę później słyszymy grzmot. Błyskawica to sam błysk światła na niebie, a piorun to wyładowanie, które uderza w ziemię lub w jakiś obiekt.
- Wyładowanie atmosferyczne. *Piorun uderzył w starą lipę.*
- Coś bardzo szybkiego (przenośnie). *Wyleciał z pokoju jak piorun.*
- Nazwa własna (wielką literą) polskiego przeciwlotniczego zestawu rakietowego. *Piorun trafił na wyposażenie wojska.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | piorun | pioruny |
| Dopełniacz | pioruna | piorunów |
| Celownik | piorunowi | piorunom |
| Narzędnik | piorunem | piorunami |
| Miejscownik | piorunie | piorunach |
Piorun w zdaniu
- Piorun trzasnął tuż obok domu.Czasownik „trzasnąć” często łączy się z piorunem; styl potoczny.
- Wiadomość uderzyła w nas jak piorun z jasnego nieba.Porównanie bywa też wypowiadane jako *grom z jasnego nieba*.
- Niech cię piorun trzaśnie!Dawne, żartobliwe lub gniewne przekleństwo, dziś rzadkie.
Od Peruna do pioruna
- Etymologia: słowo pochodzi od imienia słowiańskiego boga burzy i pioruna, Peruna. Perun jako bóstwo władał niebem i gromem, a jego imię stało się podstawą słowa oznaczającego samo zjawisko.
- Ochrona: w czasie burzy nie chowamy się pod samotnym drzewem, bo wysokie obiekty przyciągają wyładowania.
- Pochodne: *piorunujący* („zaskakujący, bardzo silny”, np. *piorunujące wrażenie*), *piorunochron*, *piorunować* (patrzeć gniewnie) i *piorunochronny*. Osobnym, rzadkim i słabo poznanym zjawiskiem jest *piorun kulisty*.
Czy piorun uderza dwa razy w to samo miejsce?
Tak, może. Wysokie budynki i wieże bywają trafiane wielokrotnie w ciągu roku.
Jak odmienić „piorun” w miejscowniku?
O piorunie, na przykład w zdaniu: „Rozmawialiśmy o piorunie, który uderzył w dach”.