Obóz: wóz, tabor i harcerski biwak
Obóz to miejsce tymczasowego pobytu grupy ludzi, na przykład harcerzy, żołnierzy lub sportowców. W polityce oznacza też zwarte ugrupowanie.
Obóz ma proste pochodzenie. Wywodzi się od słowa „wóz”: dawniej obóz był zbiorem wozów ustawionych w krąg, w którym spali podróżni lub wojsko. Dopiero z czasem zaczął oznaczać każdy tymczasowy pobyt grupy, nawet jeśli nikt nie ma wozu.
- Tymczasowy pobyt grupy. *Obóz harcerski odbywa się nad jeziorem.*
- Obóz sportowy. *Drużyna jedzie na obóz przygotowawczy.*
- Miejsce odosobnienia. *Obóz jeniecki albo koncentracyjny.*
- Ugrupowanie polityczne. *Obóz rządzący przegrał głosowanie.*
Odmiana z wymianą ó–o
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | obóz | obozy |
| Dopełniacz | obozu | obozów |
| Celownik | obozowi | obozom |
| Narzędnik | obozem | obozami |
| Miejscownik | w obozie | w obozach |
W użyciu
- Latem pojedziemy na obóz w góry.Przyimek „na” i biernik, czyli „na obóz”.
- Wzięli udział w obozie sportowym.Miejscownik po „w”: „w obozie”.
- Obóz rządzący zapowiedział zmianę ustawy.Użycie polityczne; zwykle bez dodatkowych określeń.
Obóz, wóz i uwaga o słowie
Mówi się, że obóz to „ob-wóz”, bo w nim wozy otaczały ludzi. Ó piszemy dlatego, że wymienia się na o w pokrewnych wyrazach: obóz — obozu, wóz — wozu. W kontekście historycznym trzeba używać precyzyjnych nazw, na przykład „niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny”, bo samo słowo „obóz” jest zbyt ogólne i może wprowadzać w błąd co do sprawców. Wspólny element z namiotem i wojskiem widać w opisach dawnych wypraw: tam, gdzie stawał obóz, rozbijano namioty.
Dlaczego obóz pisze się przez „ó”?
Bo wymienia się na „o”: obozu, obozowy. To dobra reguła do zapamiętania.
Czym obóz różni się od kolonii?
Obóz zwykle prowadzą harcerze lub kluby i bywa w terenie. Kolonie to zorganizowany wypoczynek dzieci, często w ośrodku.