Naród: czym różni się od państwa i społeczeństwa?
Naród to duża grupa ludzi połączona wspólną historią, językiem, kulturą i poczuciem tożsamości, często zamieszkująca wspólne terytorium.
Naród to jedno z tych słów, które historycy, politycy i poeci definiują po swojemu. Naród może istnieć bez państwa, a państwo bez jednego narodu, i właśnie dlatego tych słów nie wolno mylić. W polszczyźnie rzeczownik jest rodzaju męskiego.
- Wspólnota ludzi o wspólnej historii i kulturze. *Naród polski ma tysiącletnią tradycję.*
- Ogół mieszkańców kraju (potocznie). *Cały naród oglądał mecz.*
- Tłum, ludzie w ogóle (potocznie). *Ale dziś narodu w sklepie!*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | naród | narody |
| Dopełniacz | narodu | narodów |
| Celownik | narodowi | narodom |
| Biernik | naród | narody |
| Narzędnik | narodem | narodami |
| Miejscownik | o narodzie | o narodach |
Naród w zdaniu
- Prezydent przemówił do narodu.Formalne, urzędowe użycie.
- Ten naród przetrwał rozbiory.Kontekst historyczny; narzędnik: „narodem” w innych zdaniach.
- Co tu dziś tyle narodu?Potocznie: „tłum”; mocno nacechowane stylistycznie.
Skąd się wziął naród?
Słowo pochodzi od prasłowiańskiego pnia związanego z rodzeniem: *na-* + *rodzić*. Stąd rodzina wyrazów: *ród*, *rodzina*, *narodziny*, *narodowy*. Dlatego piszemy „naród” przez ó, bo w pokrewnych formach wraca „o”: narody, narodowy. Dla porównania, państwo to organizacja polityczna, a plemię mniejsza wspólnota o wspólnym pochodzeniu.
W polskiej tradycji słowo „naród” nabrało szczególnego znaczenia w czasach zaborów, gdy państwa nie było na mapie. Wtedy właśnie język, literatura i religia stały się spoiwem wspólnoty, a poeci pisali o narodzie jak o osobie. Po 1918 roku naród ponownie zyskał własne państwo.
Czy naród i państwo to to samo?
Nie. Naród to wspólnota ludzi, a państwo to organizacja z granicami, władzą i prawem.
Jak odmieniamy słowo naród w liczbie mnogiej?
Narody, narodów, narodom, narody, narodami, o narodach. Zawsze z „o”.