Nacisk: siła, a czasem tylko słowa
Nacisk to siła przyciskająca coś do powierzchni, a w przenośni silny wpływ na decyzje lub podkreślenie wagi jakiejś sprawy.
Nacisk to siła, z którą jeden przedmiot przyciska drugi. W przenośni oznacza też wywieranie wpływu na kogoś albo podkreślenie, co jest najważniejsze: kładziemy nacisk na to, co ma zapamiętać słuchacz. Podobne znaczenie ma presja, lecz nacisk bywa łagodniejszy.
- Siła przyciskająca (fizyka). *Nacisk stopy na pedał był zbyt mocny.*
- Presja, wpływ. *Pod naciskiem opinii publicznej zmienił zdanie.*
- Podkreślenie, akcent. *Nauczyciel kładzie nacisk na ortografię.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | nacisk | naciski |
| Dopełniacz | nacisku | nacisków |
| Celownik | naciskowi | naciskom |
| Narzędnik | naciskiem | naciskami |
| Miejscownik | nacisku | naciskach |
| Wołacz | nacisku! | naciski! |
Nacisk w zdaniu
- Wyraził to z naciskiem.„Z naciskiem” znaczy: stanowczo, podkreślając.
- Pod naciskiem rodziców zapisał się na kurs.„Pod naciskiem” wskazuje źródło presji.
- Położył nacisk na jakość, a nie ilość.Zwrot: „kłaść / położyć nacisk na + biernik”.
Naciskać czy nacisnąć?
Od rzeczownika pochodzi para czasowników: naciskać (niedokonany, powtarzany lub trwający) i nacisnąć (dokonany, jeden raz). „Naciskam guzik, ale nic się nie dzieje” kontra „Nacisnąłem guzik i drzwi się otworzyły”. Wyrażenie „kłaść nacisk” pasuje też do wypracowania, w którym trzeba zwrócić uwagę czytelnika na główną myśl.
W języku urzędowym „wywierać nacisk” bywa neutralne, ale w potocznym często sugeruje nieuczciwość. Dlatego zdanie „Nikt na mnie nie naciskał” słyszy się w kontekście decyzji podejmowanych dobrowolnie.
Najczęstsze pytania
Czym różni się nacisk od ciśnienia?
W fizyce nacisk to siła, a ciśnienie to siła podzielona przez powierzchnię.
Jak odmienia się zwrot „kłaść nacisk”?
Kładę, kładziesz, kładzie nacisk; w czasie przeszłym: położył nacisk. Po „na” stoi biernik.