Mydło: słowo zbudowane z „myć”, które trafiło do przysłów
Mydło to środek do mycia ciała i rzeczy, zwykle w kostce lub płynie. Nazwa pochodzi od czasownika „myć”, a w przenośni bywa symbolem oszustwa.
Mydło to produkt codziennej higieny, a zarazem słowo z bogatą frazeologią. Jego nazwa składa się z rdzenia *my-* (jak w *myć*) i przyrostka *-dło*, który tworzy nazwy narzędzi: tak samo powstało *szydło* od *szyć*. Mydło jest więc dosłownie „czymś do mycia”.
- Środek myjący. *Umyj ręce wodą z mydłem.*
- Kostka lub płyn. *W łazience leży kostka mydła lawendowego.*
- Mydlenie oczu (przenośnie). *Obiecywał złote góry — to było tylko mydlenie oczu.*
- Mydło i powidło. Mieszanka rzeczy zupełnie niepasujących: *W jego pokoju było mydło i powidło.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | mydło | mydła |
| Dopełniacz | mydła | mydeł |
| Celownik | mydłu | mydłom |
| Biernik | mydło | mydła |
| Narzędnik | mydłem | mydłami |
| Miejscownik | (o) mydle | (o) mydłach |
Przykłady
- W sklepie kupiłem trzy kostki mydła.Dopełniacz l. poj.
- Dzieci ślizgały się na mydle w wannie.Miejscownik: na mydle.
- Czas na zakupy: pasta, mydło i szampon.Lista zakupów; mianownik.
Przysłowia i skojarzenia
- Wyjść jak Zabłocki na mydle — stracić na transakcji, czyli ponieść szkodę zamiast zysku. Według jednej z wersji wiąże się z dramaturgiem Franciszkiem Zabłockim, który stracił majątek na handlu mydłem.
- Mydlić oczy — zwodzić pustymi obietnicami.
- Szare mydło — tanie, proste mydło do prania i mycia, kojarzone z dawnymi czasami.
- Mydło pracuje razem z wodą i bywa tematem obok prania.
Dlaczego mówi się „mydlić oczy”?
Bo mydło wpada do oka i utrudnia widzenie; to obraz oszukiwania i odwracania uwagi.
Jak odmienić „mydło” w liczbie mnogiej?
Mydła, mydeł, mydłom, mydła, mydłami, mydłach.
Czy mydło i detergent to to samo?
Nie. Mydło powstaje z tłuszczów i zasady, a detergenty to inne związki powierzchniowo czynne.