Kwas: w chemii, w kuchni i w kłótni
Kwas to związek chemiczny o kwaśnym smaku, który oddaje jony wodoru. W kuchni to też fermentowany napój, a potocznie niezadowolenie.
Kwas zna każdy, kto kiedykolwiek uczył się chemii albo kisił ogórki. Poza laboratorium to słowo potrafi też opisać nastrój: mieć do kogoś kwas znaczy żywić do niego pretensję. Rzeczownik jest rodzaju męskiego.
- Związek chemiczny. *Kwas solny, kwas siarkowy.*
- Składnik żywności. *Kwas cytrynowy dodaje smaku.*
- Napój fermentowany. *Kwas chlebowy pije się schłodzony.*
- Potocznie: żal, pretensja. *Zrobił się kwas między kolegami.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | kwas | kwasy |
| Dopełniacz | kwasu | kwasów |
| Celownik | kwasowi | kwasom |
| Narzędnik | kwasem | kwasami |
| Miejscownik | w kwasie | w kwasach |
Przykłady z życia
- Kwas z cytryny jest dość łagodny.Nauka szkolna i kuchnia, choć w chemii kwas bywa groźny.
- Po tej kłótni został między nami kwas.Potoczne użycie w znaczeniu napięcia.
- Babcia kisi kapustę w kwasie.Tu kwas to sok powstały podczas fermentacji.
Rodzina słów od kwasu
- Kwaśny — o smaku kwasu, na przykład kwaśne jabłko.
- Zakwas — ciasto żytnie z bakteriami do pieczenia chleba.
- Kwasić się — potocznie: robić się niemiły albo zepsuć nastrój.
- Smak kwasu łatwo wyczuć w soku z cytryny, więc przy temacie smaku zerknij na sok i smak.
- Kwasowość — miara tego, jak kwaśny jest roztwór; w chemii wyraża się ją w skali pH.
Czy kwas chlebowy to to samo co kwas w chemii?
Nie. To tylko wspólna nazwa, bo napój powstaje z fermentacji pieczywa, a nazwa pochodzi z prasłowiańskiego *kvasъ*.
Czy kwas to to samo co ocet?
Nie. Ocet to wodny roztwór kwasu octowego, więc zawiera kwas, ale sam kwasem nie jest.
Czy „mam kwas” jest uprzejme?
To zwrot potoczny, więc w oficjalnej korespondencji lepiej napisać „mam zastrzeżenia”.