Kurka: mała kura, grzyb i kogucik na dachu
Kurka to zdrobnienie od kury, ale także jadalny żółty grzyb (pieprznik) oraz ruchomy wiatrowskaz na dachu. Znaczenie zależy od kontekstu.
Kurka to słowo, które w zależności od zdania oznacza ptaka, grzyb albo element dachu. Kto idzie na grzyby i wraca z koszem pełnym kurek, nie przyniósł do domu drobiu, tylko żółte pieprzniki. Zdrobnienie od *kura* zachowało więc kilka niezależnych znaczeń.
- Mała kura lub kura (pieszczotliwie). *Kurka znosi jajka w kurniku.*
- Grzyb jadalny (pieprznik jadalny). *Smażone kurki z cebulą to letni klasyk.*
- Wiatrowskaz na dachu. *Rdzewiejąca kurka skrzypiała na wietrze.* Dla odmiany bywa też nazywany *kurkiem*.
- Pieszczotliwie o kobiecie lub dziecku. *Moja ty kurko!* — dziś rzadziej i z odcieniem żartobliwym.
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | kurka | kurki |
| Dopełniacz | kurki | kurek |
| Celownik | kurce | kurkom |
| Biernik | kurkę | kurki |
| Narzędnik | kurką | kurkami |
| Miejscownik | (o) kurce | (o) kurkach |
Kurka w zdaniu
- Znalazłem w lesie całą grupę kurek.Zwróć uwagę na dopełniacz l. mn.: kurek, a nie „kurków”.
- W kurniku zostały trzy kurki.Neutralne, wiejskie.
- Kurka na dachu wskazuje, skąd wieje wiatr.Znaczenie techniczne, niezbyt częste.
Pułapki pisowni i znaczenia
- Alternacja k : c w odmianie: *kurka — kurce*, podobnie jak *ręka — ręce*.
- Mylone bywa z kurkiem: kurek to też zawór w kuchence, kran albo element broni, a *kurka* w tej roli nie występuje.
- Mokra kura to osoba przygnębiona i bezradna; kura domowa — pogardliwie o kobiecie zajętej wyłącznie domem. Oba wyrażenia raczej nie powinny paść w uprzejmej rozmowie.
- Rodzina słów: kurczak to młode lub mięso, a jajo — owoc pracy każdej kury.
Czy kurka i kura to to samo?
W znaczeniu ptaka kurka jest zdrobnieniem, ale nazwy grzyba używa się tylko w formie „kurka”.
Jak odmienić grzyb „kurka” w liczbie mnogiej?
Kurki, kurek, kurkom, kurki, kurkami, kurkach. Mówi się: „zbieram kurki”.
Czy kurki są trujące?
Nie, to cenny grzyb jadalny. Trzeba tylko uważać na łudząco podobne gatunki, więc zbieraj tylko to, co dobrze znasz.