Klątwa: słowa, które mają przynieść zło
Klątwa to wypowiedziane życzenie nieszczęścia, które według wierzeń ma się spełnić. W przenośni oznacza też trwałe pasmo pecha lub ciężar.
Klątwa to wypowiedź, która ma sprowadzić nieszczęście na wskazaną osobę lub miejsce. Choć dziś słowo kojarzy się z baśniami i horrorami, dawniej klątwa była poważnym środkiem w sporach, a nawet narzędziem kościelnym. Jej rodzina słowotwórcza jest bardzo wyraźna: kląć, przeklęty, przekleństwo.
- Zaklęcie sprowadzające zło. *Wiedźma rzuciła klątwę na cały ród.*
- Trwały pech, fatum. *Na zespole jakby ciążyła klątwa kontuzji.*
- Kościelna kara (dawniej). *Biskup ogłosił klątwę na zbuntowanego rycerza.*
Odmiana przez przypadki
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | klątwa | klątwy |
| Dopełniacz | klątwy | klątw |
| Celownik | klątwie | klątwom |
| Biernik | klątwę | klątwy |
| Narzędnik | klątwą | klątwami |
| Miejscownik | klątwie | klątwach |
Klątwa w zdaniu
- Mówiono, że na zamku ciąży klątwa.Czasownik „ciążyć” bardzo często łączy się z klątwą.
- Czy da się zdjąć klątwę?Stałe zestawienie: rzucić klątwę, zdjąć klątwę.
- To prawdziwa klątwa: znowu przegrali w ostatniej minucie.Znaczenie przenośne, potoczne i żartobliwe.
Klątwa i przekleństwo
W polszczyźnie warto odróżniać dwa pokrewne słowa. Klątwa ma charakter magiczny lub religijny, a przekleństwo to dziś najczęściej wulgaryzm, czyli słowo obraźliwe. Stąd łatwo o pomyłkę w tłumaczeniu: angielskie *curse* bywa jednym i drugim. Rzecz zrozumiemy lepiej, gdy przywołamy pochodzenie: prasłowiańskie *klętva* wywodzi się z czasownika *klęti*, czyli „kląć”. Sama magia i zło pojawiają się w legendach o klątwie faraona, która narodziła się wokół odkrycia grobowca Tutanchamona w 1923 roku.
Czy pisze się klątwa przez ą?
Tak. Samogłoska nosowa ą występuje w rdzeniu czasownika kląć, od którego słowo pochodzi.
Czy klątwa to to samo co urok?
Nie. Urok to czar, który ma zaszkodzić, ale jest zwykle bardziej ukryty, a klątwa bywa wypowiedziana wprost.