Karta w portfelu, w menu i w talii
Karta to kawałek papieru lub plastiku o określonym przeznaczeniu: do gry, płatności, identyfikacji albo jako strona w książce. Słowo ma wiele znaczeń zależnych od kontekstu.
Karta wygląda niepozornie, a w polszczyźnie ma wiele ról. W portfelu to karta płatnicza, w restauracji karta dań, a przy stole z hazardem karta do gry, od której zależy los partii. W szkole bywa kartą pracy, a w biurze kartą wejścia. Płacąc kartą, korzystasz często z kredytu, a wizyta w kasynie oznacza grę w karty.
- Karta do gry. *Rozdał karty i zaczęła się partia.*
- Karta płatnicza lub identyfikacyjna. *Nie mam przy sobie karty.*
- Spis dań lub usług. *Poproszę kartę win.*
- Strona w książce (książkowo). *Zapełniał kolejne karty zeszytu.*
Odmiana przez przypadki
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | karta | karty |
| Dopełniacz | karty | kart |
| Celownik | karcie | kartom |
| Biernik | kartę | karty |
| Narzędnik | kartą | kartami |
| Miejscownik | karcie | kartach |
Przykłady użycia
- Zapłaciłem kartą.Narzędnik: czym? kartą.
- Na karcie widnieje twoje imię.Miejscownik: na karcie (t zmienia się w c).
- Zagrajmy w karty.Liczba mnoga w zwrocie: grać w karty.
Idiomy i pochodzenie
- Odkryć karty — ujawnić swoje zamiary.
- Grać w otwarte karty — postępować uczciwie, bez ukrywania celów.
- Ostatnia karta — ostatnia szansa. *To jego ostatnia karta w negocjacjach.*
- Pochodzenie — z łacińskiego *charta* („papier”), czyli z tego samego rdzenia co angielskie *chart*. Stąd Magna Carta, po polsku Wielka Karta Swobód. Zobacz też papier.
Karta czy kartka?
Karta to większy lub oficjalny dokument albo element, kartka — mała, luźna sztuka papieru. Zdrobnienie: kartka.
Dlaczego piszemy „na karcie”, a nie „na karte”?
Bo w miejscowniku t przechodzi w c, tak jak w słowach front (na froncie) i konto (na koncie).