Godność: honor, imię i nazwisko, czyli co znaczy w urzędzie
Godność to poczucie własnej wartości i szacunku dla siebie, a w mowie urzędowej także imię i nazwisko.
Godność to jedno z tych słów, które brzmi poważnie, a bywa dwuznaczne. W urzędzie na pytanie o godność odpowiadasz imieniem i nazwiskiem, w etyce chodzi o nienaruszalną wartość każdego człowieka. Jest bliska honorowi, choć nie ma tu sensu rycerskiego.
- Poczucie własnej wartości. *Zachował godność mimo upokorzeń.*
- Przyrodzona wartość człowieka. *Godność ludzka jest nienaruszalna.*
- Imię i nazwisko (urzędowo, regionalnie). *Proszę podać godność.*
- Wysokie stanowisko (przestarzale). *Pełnił godność senatora.*
- Tytuł lub funkcja (dawniej). *Dostojnik nosił godność kasztelana.*
Odmiana przez przypadki
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | godność | godności |
| Dopełniacz | godności | godności |
| Celownik | godności | godnościom |
| Biernik | godność | godności |
| Narzędnik | godnością | godnościami |
| Miejscownik | o godności | o godnościach |
Przykłady użycia
- Człowiek nie traci godności nawet w biedzie.Dopełniacz: godności.
- Ochrona godności jest zapisana w konstytucji.Styl urzędowy i prawny.
- Jaka jest pańska godność?Użycie urzędowe i regionalne; dziś brzmi staroświecko.
Pochodzenie i znaczenie urzędowe
Rdzeń *god-* pochodzi z prasłowiańskiego *godъ*, związanego z „czasem odpowiednim, właściwym”, skąd także „godny”, „godzina”. Słowo „godność” w sensie „imię i nazwisko” funkcjonuje w policji i wojsku, ale w codziennej rozmowie bywa dziś niezrozumiałe dla młodych. Pokrewny jest przymiotnik *godny* i przysłówek *godnie*. Zwróć uwagę, że to rzeczownik żeński na -ość, odmieniany jak *miłość* czy wolność.
Czy „godność” oznacza to samo co „duma”?
Nie. Godność to szacunek dla siebie i innych; duma bywa też przesadna lub próżna.
Dlaczego urzędnik pyta o godność?
To starsze określenie na imię i nazwisko, używane w formularzach i w policji.
Czy można stracić godność?
W sensie moralnym: tak, w sensie prawnym: nie. Godność ludzka jest niezbywalna, ale można stracić szacunek do siebie.