Głupi czy niegłupi? Pisownia z „nie” i znaczenie słowa
Głupi to przymiotnik określający osobę niemądrą albo coś bezsensownego. Używany wobec człowieka jest obraźliwy, więc w rozmowie lepiej uważać.
Głupi to jedno z najpospolitszych słów oceniających. Powiedziane o człowieku jest ostre, ale o pomyśle czy sytuacji brzmi zwykle łagodniej, jak w zdaniu „to było głupie”. Przeciwieństwem jest „mądry”, od którego pochodzi mądrość, a rzeczownik od naszego słowa to głupota.
- Niemądry, mało rozgarnięty. *Nie bądź taki głupi.*
- Bezsensowny, niepotrzebny. *To był głupi pomysł.*
- Kłopotliwy, niezręczny. *Głupia sytuacja.*
- Rzeczownik od przymiotnika. *Głupi ma zawsze szczęście.*
Odmiana i stopniowanie
| Forma | Rodzaj | Przykład |
|---|---|---|
| głupi | męski | głupi pomysł |
| głupia | żeński | głupia sprawa |
| głupie | nijaki | głupie pytanie |
| głupszy | stopień wyższy | głupszy niż myślałem |
| najgłupszy | stopień najwyższy | najgłupszy błąd |
Przykłady użycia
- Jaki głupi błąd!Zdanie w mowie potocznej, wyrażające żal, nie obrazę.
- Nie jest głupi, wie, co robi.Tu „nie” rozdzielnie, bo to przeciwstawienie pewnego sądu.
- To niegłupi pomysł, spróbujmy.Pisownia łączna: niegłupi znaczy: całkiem dobry.
„Nie” z przymiotnikiem
Przymiotniki łączymy z „nie” w jedno słowo: niegłupi, niemądry, niedobry. Pisownia rozdzielna pojawia się tylko wtedy, gdy wyraźnie przeciwstawiamy: *nie głupi, lecz zdesperowany*. Mówimy też „głupi jak but” oraz „głupi ma zawsze szczęście”. Warto pamiętać, że głupi wypowiedziane o kimś w twarz łatwo obraża. W dyskusji bezpieczniej oceniać pomysł niż człowieka. Zobacz też głowa.
Czy głupi jest przekleństwem?
Nie jest wulgarne, ale w odniesieniu do osoby bywa obraźliwe. W tekstach formalnych lepiej użyć słowa „niewłaściwy” lub „nietrafiony”.
Jak napisać: nie głupi czy niegłupi?
Najczęściej łącznie: niegłupi. Rozdzielnie tylko wtedy, gdy zestawiasz dwie cechy, na przykład „nie głupi, lecz leniwy”.