Farba, barwa i kolor: trzy słowa, trzy pochodzenia
Farba to substancja barwiąca nakładana na powierzchnie, na przykład do malowania ścian, włosów czy tkanin. Słowo trafiło do polszczyzny z niemieckiego *Farbe*.
Farba to substancja, bez której nie powstałby ani obraz, ani odnowione mieszkanie. Polszczyzna ma trzy słowa o podobnym sensie: *farba* z niemieckiego, *barwa* o pokrewnym pochodzeniu i *kolor* z łaciny.
- Substancja do malowania. *Kupiłem białą farbę do ścian.*
- Barwnik do włosów lub tkanin. *Ma na głowie świeżą farbę.*
- Tusz drukarski. *Drukarka zużyła ostatnią farbę.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | farba | farby |
| Dopełniacz | farby | farb |
| Celownik | farbie | farbom |
| Narzędnik | farbą | farbami |
| Miejscownik | farbie | farbach |
Przykłady użycia
- Wałkiem rozprowadź farbę równomiernie po ścianie.Instrukcja z poradnika remontowego.
- Farba na płocie zaczęła się łuszczyć.Opis stanu powierzchni po latach.
- Malarz wymieszał farby olejne na palecie.Liczba mnoga, sztuka i rzemiosło.
Trzy słowa dla jednej idei
- Farba — niemieckie *Farbe*, mówi o substancji i barwniku, a w mowie o czymś materialnym.
- Barwa — starsze słowo, bardziej książkowe, na przykład *barwa głosu*, *barwy narodowe*.
- Kolor — z łaciny, najczęściej używany ogólnie, na przykład *kolor oczu*.
Od farby pochodzą też *farbować* i *farbiarz*. Gdy rozmawiasz o sztuce, mówisz o obrazie namalowanym farbami. Czasownik *farbować* może być używany zarówno o włosach, jak i o tkaninach, a przymiotnik *farbowany* często ma lekko pejoratywny wydźwięk, gdy mówimy o oszustwie lub „farbowanym lisie”.
W budownictwie rozróżnia się farby emulsyjne (do ścian, na bazie wody), olejne (do drewna i metalu) i akrylowe. Przed malowaniem powierzchnię trzeba oczyścić i zagruntować, inaczej farba odpadnie.
Czy farba i barwnik to to samo?
Barwnik to szersze pojęcie. Farba to konkretna mieszanina z barwnikiem, spoiwem i rozpuszczalnikiem.
Czym jest „farbowany lis”?
To człowiek podszywający się pod kogoś, kim nie jest, na przykład udający patriotę dla korzyści. Wyrażenie jest ironiczne.