Dyżur: zmiana, którą ktoś musi pełnić

Dyżur to jedno z tych słów, które znają wszyscy pracownicy służb. Lekarz, strażak i nauczyciel na przerwie pełnią dyżur, czyli czuwają, kiedy inni odpoczywają.

• Czas czuwania w pracy. *Mam nocny dyżur w szpitalu.*
• Dyżur nauczycielski. *Dziś mam dyżur na korytarzu.*
• Przenośnie: stała gotowość. *Pełnię dyżur przy telefonie.*

Odmiana

Przykłady użycia

• Dziś mam dyżur do rana.Zwrot „mieć dyżur” jest bardzo częsty.
• Dyżurny lekarz zbadał pacjenta natychmiast.Przymiotnik „dyżurny” od rzeczownika.
• Apteka dyżurna jest otwarta całą noc.Nazwa usługi, spotykana w komunikatach miejskich.

Skąd słowo i jak je napisać

Rzeczownik trafił do polszczyzny najpewniej przez rosyjski z francuskiego *de jour*, czyli „dzienny”, „na dziś”. Dlatego dyżurny to ten, kto jest „na dziś” odpowiedzialny. Pisownia nastręcza kłopot, bo „ż” brzmi jak „rz”, ale w tym słowie zapisujemy je zawsze przez „ż”. Dyżur może być nocny, całodobowy albo telefoniczny. Pokrewne wyrazy: praca, służba i lekarz, czyli ci, którzy często go pełnią.

Pokój, w którym dyżurują pielęgniarki, nazywa się dyżurką. Wyrażenie dyżur pod telefonem oznacza gotowość do odebrania połączenia i podjęcia pracy, nawet jeśli nie jesteś w biurze.

Dyżury mają swoje reguły: kodeks pracy ogranicza czas nieprzerwanej pracy, a po nocnym dyżurze należy się odpoczynek. Dlatego grafik dyżurów układa się z wyprzedzeniem.