Pokój: pomieszczenie czy brak wojny?
Pokój to po pierwsze pomieszczenie w mieszkaniu lub hotelu, a po drugie stan bez wojny. To dwa osobne znaczenia jednego słowa, rozróżniane tylko kontekstem.
Pokój to wyraz o dwóch twarzach: raz meblowany, raz dyplomatyczny. Jedno słowo wystarczy, by wynająć pokój i podpisać pokój, a pomylić się trudno, bo kontekst rozstrzyga resztę. Oba znaczenia wywodzą się z prasłowiańskiego pnia związanego ze spokojem.
- Pomieszczenie. *Pokój jednoosobowy z łazienką.*
- Brak wojny. *Po latach konfliktu zawarto pokój.*
- Spokój, stan harmonii (rzadko). *Pokój z wami!* — formuła liturgiczna.
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | pokój | pokoje |
| Dopełniacz | pokoju | pokoi |
| Celownik | pokojowi | pokojom |
| Narzędnik | pokojem | pokojami |
| Miejscownik | pokoju | pokojach |
Pokój w zdaniach
- Zarezerwowałem pokój z widokiem na morze.Najczęstsze znaczenie, w hotelach i mieszkaniach.
- Układ pokojowy podpisano w Wersalu.Znaczenie „brak wojny”, język oficjalny.
- Dzieci bawią się w swoim pokoju.Miejscownik: w pokoju.
Wymiana ó i o
- Wymiana ó : o — *pokój, pokoju, pokoje*: w mianowniku jest ó, a w formach z końcówką pojawia się o. To klasyczna reguła ortograficzna.
- Pokrewieństwo ze spokojem — spokój powstał od tego samego rdzenia z przedrostkiem s-.
- Dopełniacz liczby mnogiej — *pokoi*, a nie „pokojów”.
- Pokojowy — przymiotnik: *pokojowa Nagroda Nobla*, ale też *numer pokojowy*.
Warto pamiętać, że w znaczeniu „brak wojny” słowo prawie nie ma liczby mnogiej, a w znaczeniu pomieszczenia odmienia się swobodnie. Dlatego zdanie *pokoje są wolne* zawsze dotyczy hotelu, nigdy dyplomacji.
Dlaczego pokój pisze się przez ó?
Bo ó wymienia się na o: pokoje, pokoju, spokojny. Sprawdzisz to, odmieniając wyraz.
Jak brzmi dopełniacz liczby mnogiej?
Poprawnie *pokoi*: *wynajem trzech pokoi*. Forma „pokojów” brzmi błędnie.