Środa: dlaczego dzień nazwano środkiem
Środa to trzeci dzień tygodnia, leżący między wtorkiem a czwartkiem. Nazwa pochodzi od słowa środek, bo w dawnym tygodniu wypadała pośrodku.
Środa to dzień tygodnia, który rozpoczyna drugą połowę pracy lub nauki. Jej nazwa wprost mówi, że wypada pośrodku, i jest jednym z najczystszych przykładów kalki językowej w polszczyźnie. Słowo należy do rodzaju żeńskiego.
- Trzeci dzień tygodnia. *W środę mam umówioną wizytę.*
- Dzień w nazwach świąt. *Środa Popielcowa rozpoczyna Wielki Post.*
- Dzień targowy. *Dawniej środa była dniem targowym.*
- W nazwach miejscowości. *Środa Śląska, Środa Wielkopolska.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | środa | środy |
| Dopełniacz | środy | śród |
| Celownik | środzie | środom |
| Biernik | środę | środy |
| Narzędnik | środą | środami |
| Miejscownik | o środzie | o środach |
Przykłady użycia
- Spotkajmy się w środę o dziesiątej.Przyimek *w* z biernikiem przy oznaczaniu dnia.
- W środy chodzę na basen.Liczba mnoga oznacza regularność.
- Co środę dzwonię do babci.Przyimek *co* z biernikiem oznacza powtarzalność.
Środek, kalka i inne dni
Nazwa jest kalką z niemieckiego *Mittwoch* (dosłownie środek tygodnia). Wywodzi się z prasłowiańskiego *sereda* i jest pokrewna środkowi oraz czeskiej *středa* i rosyjskiej *среда*. Pozostałe dni mają inne źródła: wtorek to drugi dzień, piątek to piąty, sobota wywodzi się ze świętowania szabatu. W polszczyźnie nazwy dni pisze się małą literą, a skrót brzmi *śr.*.
Czy środę piszemy dużą literą?
Nie, dni tygodnia pisze się małą literą, chyba że rozpoczynają zdanie lub są częścią nazwy własnej, jak Środa Popielcowa.
Dlaczego środa ma ś, a nie s?
Bo należy do rodziny słów z środek i środowisko, w których zawsze pojawia się miękkie ś.