Lanie: od wylewania wody po kary, których już nie wolno wymierzać
Lanie to rzeczownik odczasownikowy od „lać”: nalewanie cieczy, a potocznie także bicie. W zwrocie „lanie wody” oznacza gadanie bez treści.
Lanie pochodzi od czasownika *lać* i znaczy po prostu przelewanie cieczy. Pod wpływem języka potocznego zyskało drugie, groźniejsze znaczenie: „dostać lanie” to zostać pobitym. Do tego dochodzi trzecie, całkiem niewinne: w wypowiedzi „lanie wody” oznacza mówienie dużo i bez sensu.
- Czynność lania. *Lanie betonu trwało całą noc.*
- Bicie, baty (potocznie). *Dostał lanie od starszego brata.* Dziś kary cielesne wobec dzieci są w Polsce zakazane prawem, od 2010 roku.
- Zbędne rozwlekanie się (przenośnie). *W referacie było za dużo lania wody.*
- Zwycięstwo z przewagą (potocznie, sport). *Gospodarze sprawili gościom lanie.*
Czasownik „lać” — aspekt i formy
| Forma | Niedokonany: lać | Dokonany: polać, wylać |
|---|---|---|
| Bezokolicznik | lać | polać / wylać |
| 1 os. lp. (teraź. / przyszły) | leję | poleję / wyleję |
| Czas przeszły (on) | lał | polał / wylał |
| Czas przeszły (ona) | lała | polała / wylała |
| Tryb rozkazujący | lej | polej / wylej |
Przykłady
- Lej powoli, bo się rozlewa.Rozkaz: lać — lej.
- Wylej to do zlewu i weź czysty kubek.Czasownik dokonany: wylać.
- Mógłbym się wypowiedzieć krótko, ale nie lubię lać wody.Potocznie: rozwlekle mówić.
Lać, wylać, polać i inne pary
Różne przedrostki zmieniają znaczenie czasownika. Wylać to także, potocznie, zwolnić kogoś z pracy: *wylali go dyscyplinarnie*. Polać może znaczyć zalać sosem albo poczęstować napojem. Przelać to przenieść ciecz do innego naczynia, a w bankowości — wysłać pieniądze. Bliskoznaczne z potocznym „lanie” jest bicie, choć lanie sugeruje karę. Przysłowie *nie ma co płakać nad rozlanym mlekiem* używa imiesłowu od tego samego czasownika.
Czy „lanie” jest wulgarne?
Nie, lecz jest potoczne i może brzmieć brutalnie. W oficjalnych tekstach lepiej użyć słowa „bicie”.
Co to jest lanie wody?
To mówienie dużo i niewyrażanie niczego konkretnego, na przykład w wypracowaniu lub przemówieniu.
Czy „lanie” to czasownik?
Nie, to rzeczownik odczasownikowy. Czasownikiem jest „lać”.