Dywan: perski wynalazek, który kończy się na dywaniku szefa
Dywan to gruba tkanina rozłożona na podłodze, ozdobna i ocieplająca wnętrze. Słowo trafiło do polszczyzny z tureckiego, a ostatecznie z perskiego.
Dywan to przedmiot, który potrafi być zarówno luksusem, jak i narzędziem władzy. Słowo „dywanik” w wyrażeniu „wezwać na dywanik” oznacza stawianie się przed szefem w sprawie błędów.
- Gruba tkanina na podłogę. *Perski dywan zdobi salon.*
- Warstwa pokrywająca coś. *Dywan z liści w parku.*
- W wojskowości: bombardowanie dywanowe. *Lotnictwo przeprowadziło dywanowy nalot.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | dywan | dywany |
| Dopełniacz | dywanu | dywanów |
| Celownik | dywanowi | dywanom |
| Narzędnik | dywanem | dywanami |
| Miejscownik | dywanie | dywanach |
Przykłady użycia
- Wyczyściłem dywan odkurzaczem i szamponem.Czynność domowa, zwykła rozmowa.
- Dyrektor wezwał go na dywanik.Frazeologizm: „na dywanik”, czyli na naganę.
- Na czerwonym dywanie pojawili się aktorzy.Z okazji festiwalu filmowego, w miejscowniku.
Pochodzenie i różnice
Polskie dywan pochodzi z tureckiego *divan*, który wywodzi się z perskiego *dīwān*. Pierwotnie oznaczał księgę rejestrów lub radę władcy, a w niektórych językach także sofę. Wiele języków ma ten sam rdzeń: angielskie *divan* (sofa) czy francuskie *divan*. Nie myl dywanu z chodnikiem: w mieszkaniu to długi, wąski dywan, a na ulicy część drogi dla pieszych. Dywan kojarzy się z wnętrzem, takim jak salon lub pokój.
Wzory perskie i orientalne od wieków uchodzą za wyznacznik statusu. Dobry dywan wełniany może służyć kilkadziesiąt lat, jeśli regularnie go odkurzasz i szybko usuwasz plamy.
Czym różni się dywan od wykładziny?
Dywan jest osobnym kawałkiem tkaniny, który można zdjąć, a wykładzina bywa przytwierdzona do całej podłogi.
Co znaczy „latający dywan”?
To motyw z baśni orientalnych, na przykład z „Tysiąca i jednej nocy”, symbol magicznej podróży.