Dowód: argument, dokument i dlaczego „dowodzić” ma dwa znaczenia
Dowód to okoliczność lub fakt potwierdzający prawdziwość czegoś, a także dokument tożsamości, w mowie potocznej skrót od „dowód osobisty”. W matematyce to ciąg logicznych kroków.
Dowód to słowo, które ma moc rozstrzygania sporów. Jedno słowo oznacza zarówno argument w sądzie, jak i plastikową kartę w portfelu, którą pokazujesz w urzędzie.
- Fakt lub okoliczność potwierdzająca tezę. *Policja zabezpieczyła dowody.*
- Dokument tożsamości (potocznie). *Pokaż dowód przy wejściu.*
- Rozumowanie w matematyce. *Dowód twierdzenia Pitagorasa zajmuje pół strony.*
- Wyraz uczucia. *Dowód wdzięczności.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | dowód | dowody |
| Dopełniacz | dowodu | dowodów |
| Celownik | dowodowi | dowodom |
| Narzędnik | dowodem | dowodami |
| Miejscownik | dowodzie | dowodach |
Przykłady użycia
- Nie ma żadnego dowodu na to, że był na miejscu zbrodni.Dopełniacz po zaprzeczeniu: „nie ma dowodu”.
- Zgubiłem dowód i muszę wyrobić nowy.Potoczny skrót od „dowód osobisty”.
- To dowód, że ćwiczenia działają.Konstrukcja „dowód, że” wprowadza zdanie podrzędne.
Dowodzić ma dwa znaczenia
Czasownik dowodzić ma w polszczyźnie aż dwa niezależne znaczenia: *udowadniać* (*dowodził swojej niewinności*) i *kierować* (*dowodził oddziałem*). Od drugiego pochodzi dowódca. Dokonaną formą pierwszego jest dowieść, a drugiego dowodzić bez pary. W pisowni zwróć uwagę na „ó”: w dopełniaczu mamy „dowodu” z „o”, co potwierdza zasadę wymiany ó–o. Dowód w sądzie ma wartość tylko wtedy, gdy służy ustaleniu prawdy.
W prawie dowody dzieli się na osobowe (zeznania świadków), rzeczowe (przedmioty) i dokumenty. Co do zasady ciężar dowodu spoczywa na tym, kto coś twierdzi. W matematyce zakończenie dowodu oznacza się znakiem ∎ albo skrótem Q.E.D., czyli „co należało udowodnić”.
Czy „dowód” to to samo co „dowód osobisty”?
W mowie codziennej tak, ale w urzędzie dokładniej mówi się „dowód osobisty”. Jest też „dowód rejestracyjny” pojazdu.
Jak zapamiętać pisownię „dowód”?
Przez „ó”, bo w odmianie pojawia się „o”: dowód — dowodu. Ta zasada działa też w słowie „stół — stołu”.