Dowódca: ktoś, kto prowadzi ludzi do boju
Dowódca to osoba kierująca oddziałem wojskowym, statkiem, jednostką ratowniczą lub inną grupą, która podlega rozkazom. Funkcja, nie stopień.
Dowódca to człowiek, który ma prawo wydawać rozkazy i odpowiada za podległych mu ludzi. Najczęściej kojarzy się z wojskiem, jednak mówi się też o dowódcy straży pożarnej, statku czy zmiany. Dowódca nie musi być generałem: to funkcja, nie stopień wojskowy.
- Osoba kierująca jednostką wojskową. *Dowódca batalionu zarządził alarm.*
- Kierujący załogą lub zespołem w służbach. *Dowódca zastępu poprowadził strażaków do akcji.*
- Przywódca w grze lub fabule (potocznie). *Dowódca drużyny wydał rozkaz ataku.*
Odmiana przez przypadki
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | dowódca | dowódcy |
| Dopełniacz | dowódcy | dowódców |
| Celownik | dowódcy | dowódcom |
| Biernik | dowódcę | dowódców |
| Narzędnik | dowódcą | dowódcami |
| Miejscownik | dowódcy | dowódcach |
| Wołacz | dowódco! | dowódcy! |
Przykłady użycia
- Dowódca wydał rozkaz i wszyscy ruszyli.Czasownik w rodzaju męskim, mimo końcówki -a.
- Rozmawiałem z dowódcą jednostki.Narzędnik po przyimku „z”; forma urzędowa.
- Dowódców czterech pułków wezwano do sztabu.Dopełniacz liczby mnogiej kończy się na -ców.
Skąd się wzięło to słowo
Rzeczownik składa się z elementów *do-* i *wodzić*, czyli „prowadzić”; w tle jest dawne słowo *wódz*, związane z prowadzeniem ludzi. Podobny rdzeń ma wyraz *przewodnik*. Warto odróżnić go od kapitana: kapitan to stopień lub funkcja na statku, a dowódca jest określeniem ogólnym. W prawie wojskowym liczy się wyraźne przypisanie funkcji.
Czym dowódca różni się od przywódcy?
Dowódca ma formalną władzę nad podwładnymi. Przywódca zyskuje wpływ dzięki autorytetowi, nie zawsze oficjalnemu.
Jak brzmi forma żeńska?
Najczęściej mówi się „kobieta dowódca” lub „dowódczyni”; ta druga forma jest poprawna, choć rzadsza.