Cisza: od „cichy” po ciszę wyborczą
Cisza to brak dźwięków albo stan, w którym nikt nie mówi. W Polsce istnieją też prawne pojęcia: cisza nocna i cisza wyborcza, czyli okres bez kampanii.
Cisza to słowo, które potrafi być spokojne albo groźne. „Cisza przed burzą” oznacza moment pozornego spokoju, po którym zwykle coś się dzieje.
- Brak dźwięków. *W bibliotece panuje cisza.*
- Spokój i milczenie. *Po jego słowach zapadła cisza.*
- Czas ustawowego spokoju. *Cisza nocna obowiązuje od 22:00 do 6:00 w wielu regulaminach.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza |
|---|---|
| Mianownik | cisza |
| Dopełniacz | ciszy |
| Celownik | ciszy |
| Biernik | ciszę |
| Narzędnik | ciszą |
| Miejscownik | ciszy |
Przykłady użycia
- Proszę o ciszę, zaczyna się egzamin.Rzeczownik używany jako polecenie, bez czasownika.
- W ciszy usłyszeliśmy kroki na schodach.Miejscownik „w ciszy”, dobry do opisu nastroju.
- Dzień przed głosowaniem obowiązuje cisza wyborcza.Termin prawny: nie wolno prowadzić agitacji.
Rodzina słów i przysłów
Cisza pochodzi od przymiotnika *cichy*. Z tego samego pnia pochodzą też: *uciszyć*, *ucichnąć* i *cicho*. Warto znać frazeologizmy: cisza jak makiem zasiał (nikogo nie słychać), zachować ciszę i cisza przed burzą. Pokrewne słowa to spokój, a przeciwieństwem jest krzyk. W legendach cisza często zapowiada burzę albo ważne wydarzenie.
Muzycy znają jeszcze jedno znaczenie: pauza też jest ciszą, tyle że zapisaną w nutach. W kinie i teatrze reżyserzy używają ciszy jako środka wyrazu, bo bywa bardziej wymowna niż dialog.
Przeciwieństwem ciszy jest hałas, ale w sensie nastroju także wrzawa albo gwar. Gdy ktoś prosi o ciszę, może użyć krótkiego „ciii”, które ma wyraźny charakter rozkazu.
Czym jest cisza wyborcza?
To okres przed głosowaniem i w jego trakcie, gdy zakazana jest agitacja. W Polsce zaczyna się na 24 godziny przed dniem głosowania.
Czy „cisza” ma liczbę mnogą?
W praktyce nie, bo oznacza stan. W poezji spotkasz wyjątkowo „ciszy” jako dopełniacz.