Co znaczy ból i skąd wiadomo, że pisze się go przez ó?
Ból to nieprzyjemne odczucie fizyczne, sygnalizujące uszkodzenie lub chorobę. W przenośni oznacza też głębokie cierpienie psychiczne.
Ból towarzyszy człowiekowi od zawsze, a język ma na niego mnóstwo określeń. Pisownia z ó to klasyczny przykład ó wymiennego: ból – boleć, bolesny. Wystarczy zajrzeć do odmiany lub do czasownika, żeby nie mieć wątpliwości, a mylenie z u staje się niemożliwe.
- Odczucie fizyczne sygnalizujące uszkodzenie. *Ból zęba nie dawał spać.*
- Cierpienie psychiczne. *Czuł ból po stracie przyjaciela.*
- Dolegliwość, uciążliwość (potocznie). *To dla mnie ból głowy.*
- Zwroty. *Z bólem serca, w bólach, bez bólu.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | ból | bóle |
| Dopełniacz | bólu | bólów |
| Celownik | bólowi | bólom |
| Biernik | ból | bóle |
| Narzędnik | bólem | bólami |
| Miejscownik | o bólu | o bólach |
Ból w zdaniu
- Od wczoraj mam ból gardła.Rzeczownik zwykle z dopełniaczem: ból gardła, głowy.
- Z bólem serca musiał się pożegnać.Wyrażenie podniosłe, literackie.
- Remont mieszkania to dla niego ból głowy.Potoczne, przenośne.
Rodzina słów
Od prasłowiańskiego *bolь* pochodzi cała rodzina wyrazów: *boleć*, *bolesny*, *bolączka*, *boleść*. W każdym z nich zachowało się o, a w formie podstawowej ó — stąd pisownia. Warto też zapamiętać, że pytanie „gdzie boli?” zaczyna każdą wizytę u lekarza. Mówimy o głowie lub sercu, ale w obu przypadkach używamy dopełniacza: ból głowy, ból serca.
Dlaczego ból pisze się przez ó?
Bo ó wymienia się na o: bóle – bolę, boleć, bolesny.
Czy ból ma liczbę mnogą?
Tak: bóle, np. „bóle pleców”, „bóle porodowe”. W mowie potocznej częściej jednak mówi się o bólu w liczbie pojedynczej, nawet gdy boli w kilku miejscach.