Basen: do pływania, szpitalny i geograficzny
Basen to zbiornik wodny przeznaczony do pływania, a także pojemnik do zbierania moczu w szpitalu oraz rozległe zagłębienie terenu lub region wodny.
Basen jest przykładem wyrazu, który zmienia sens zależnie od miejsca. Na wakacjach to kąpielisko, w szpitalu naczynie, w atlasie obszar zlewni. Wszystkie znaczenia łączy idea zagłębienia, w którym zbiera się coś płynnego. Słowo zadomowiło się w nazwach miejsc: basen sportowy, basen portowy, basen rzeki.
- Zbiornik do pływania. *Pływamy na basenie w piątki.*
- Naczynie dla chorych leżących. *Pielęgniarka podała basen.*
- Obszar zlewni, region. *Basen Morza Śródziemnego obejmuje wiele państw.*
- Zagłębienie w porcie. *Statek wpłynął do basenu portowego.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | basen | baseny |
| Dopełniacz | basenu | basenów |
| Celownik | basenowi | basenom |
| Narzędnik | basenem | basenami |
| Miejscownik | basenie | basenach |
Basen w zdaniach
- Karnet na basen kosztuje sto złotych.Rzeczownik w funkcji miejsca: „na basen, na basenie”.
- Basen Morza Bałtyckiego obejmuje wiele państw.Znaczenie geograficzne: obszar wokół morza lub rzeki.
- Szpitalny basen musi być wyjałowiony.Specjalistyczne, w medycynie.
Fałszywi przyjaciele i pochodzenie
- Basen ≠ basin. Angielskie *basin* to umywalka, miska lub dorzecze; polski basen to głównie miejsce do pływania. Basen kąpielowy to *swimming pool*.
- Etymologia. Z francuskiego *bassin* („miska, zbiornik”), od późnołacińskiego *baccinum*, „naczynie”.
- Rodzaje basenów: kryty, odkryty, olimpijski, rekreacyjny, termalny.
- Zwroty: *iść na basen* (pływać), *basen kąpielowy*, *basen dla nieumiejących pływać* (płytka niecka dla dzieci).
- Pokrewne wpisy: woda i szpital.
Basen czy pływalnia?
Oba słowa są poprawne. Pływalnia to obiekt, basen to sama niecka z wodą, choć w mowie używa się ich zamiennie.
Czy „basen” może oznaczać morze?
Tak, w znaczeniu geograficznym: „basen Morza Śródziemnego”, czyli obszar wokół niego.