Złoto: metal, kolor i nagroda w jednym słowie
Złoto to szlachetny, żółty metal o symbolu Au, od wieków używany do wyrobu biżuterii i monet. Przenośnie oznacza też coś bardzo cennego albo pierwszą nagrodę.
Złoto to pierwiastek, kolor i miara sukcesu, bo za pierwsze miejsce dostaje się złoty medal. Od tysiącleci to jedyny metal, który ludzie cenią zarówno za piękno, jak i za to, że nie rdzewieje. Wyraz należy do rodzaju nijakiego i prawie zawsze występuje w liczbie pojedynczej.
- Szlachetny metal. *Pierścionek z czystego złota.*
- Biżuteria lub monety. *Babcia trzyma złoto w szkatułce.*
- Pierwszy medal. *Zdobyła złoto na mistrzostwach Europy.*
- Coś bardzo cennego. *Ta rada była dla niego na wagę złota.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | złoto | złota |
| Dopełniacz | złota | złot |
| Celownik | złotu | złotom |
| Biernik | złoto | złota |
| Narzędnik | złotem | złotami |
| Miejscownik | o złocie | o złotach |
Przykłady użycia
- Nie wszystko złoto, co się świeci.Przysłowie ostrzegające przed pozorami.
- Ten zegarek jest ze złota, ale jest też bardzo ciężki.Przyimek *z* i dopełniacz oznaczają materiał.
- Polacy zdobyli trzy złota na igrzyskach.Liczba mnoga w sensie sportowych medali.
Złoto, żółć i angielskie gold
Złoto należy do rodziny wyrazów, w której są także *żółty*, *żółć* oraz angielskie *gold* i niemieckie *Gold*. Wszystkie wywodzą się z pnia praindoeuropejskiego, który oznaczał jasny, żółtawy kolor. Dlatego w polskim języku żółty i złoty brzmią podobnie. W przysłowiach słowo ma dobrą prasę: *milczenie jest złotem*, *złota rączka*, *złoty środek*. Warto też wiedzieć, że *złoty* to także nazwa polskiej waluty, wywodząca się od dawnych złotych monet, a samo złoto bywało zapisywane w skarbcach jako skarb państwa.
Jak odmienia się złoto w miejscowniku?
O złocie. Wymiana t na ć (w zapisie cie) jest regularna, tak jak w parze lato i w lecie.
Czy złoto ma liczbę mnogą?
Tak, ale rzadko: złota w znaczeniu medali lub sztabek, dopełniacz brzmi złot.