Anioł – posłaniec z nieba i dobry człowiek
Anioł to w wierzeniach istota duchowa pośrednicząca między Bogiem a ludźmi. W przenośni: człowiek łagodny, dobry, opiekuńczy.
Anioł to w grece po prostu „posłaniec”. Dopiero tradycja religijna zrobiła z tego słowa istotę ze skrzydłami i aureolą. W polszczyźnie anioł jest też pochwałą: ktoś ma „anielską cierpliwość”.
- Duchowa istota w wierzeniach. *Archanioł Gabriel zwiastował Marii.*
- Człowiek dobry, łagodny. *Opiekuje się nami jak anioł.*
- Dziecko (pieszczotliwie). *Mój aniołek już śpi.*
- Rzeźba, wyobrażenie. *Na grobie stał marmurowy anioł.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | anioł | aniołowie |
| Dopełniacz | anioła | aniołów |
| Celownik | aniołowi | aniołom |
| Narzędnik | aniołem | aniołami |
| Miejscownik | aniele | aniołach |
| Wołacz | aniele! | aniołowie! |
Przykłady
- Anioł Stróż czuwa nad każdym dzieckiem.W tradycji katolickiej: opiekuńczy duch.
- Ten kot to prawdziwy anioł, nie zrobił nic złego.Przenośnia: o ugrzecznionej istocie.
- Jesteś aniołem, że mi pomogłeś.Wyraz wdzięczności, potocznie.
Ciekawostki i frazeologia
- Ł : l. W miejscowniku i wołaczu pojawia się *aniele*, bo ł zmienia się w l przed -e: tak samo *Michał – Michale, stół – stole*.
- Anioł stróż – opiekun, w przenośni ktoś, kto chroni przed złem.
- Anielska cierpliwość – cierpliwość ponad miarę.
- Etymologia. Greckie *ángelos* („posłaniec”) przeszło do łaciny jako *angelus*, a do słowiańskiego jako *anjelъ*, skąd polskie *anioł*.
- Przeciwieństwem anioła jest diabeł, a o niebie piszemy w wpisie niebo.
Czy mówi się „aniołowie” czy „anieli”?
Dziś poprawna liczba mnoga to „aniołowie”. „Anieli” to forma archaiczna, spotykana w kolędach.
Czy „anioł” pisze się wielką literą?
Zwykle małą: *anioł, archanioł, anioł stróż*. Wielką literą zaczyna się imię konkretnego archanioła, na przykład Gabriel.