Duivel: van het kwaad tot een vriendelijke vloek
De duivel is in veel religies het kwade wezen. In spreektaal wordt het woord ook gebruikt voor een ondeugend persoon of als versterking.
De duivel is het personage dat in veel godsdiensten het kwaad belichaamt. In het dagelijks taalgebruik is hij vooral een figuur van uitdrukkingen: van 'arme duivel' tot 'de duivel zit in de details'. Het woord komt in Nederlandse zinnen vaker voor dan je op het eerste gezicht denkt.
- Het kwaad (religieus). *De duivel in de bijbel.*
- Ondeugend persoon. *Wat is dat kind toch een duiveltje!*
- Ongelukkig mens (arme duivel). *Die arme duivel heeft zijn baan verloren.*
- Versterkend of vloek. *Wat de duivel is dat?*
Vormen van duivel
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | de duivel | mannelijk |
| Meervoud | duivels | met -s |
| Verkleinwoord | duiveltje | ondeugend kind |
| Bijvoeglijk | duivels | duivels slim |
| Samenstelling | duivelskunstenaar | iemand die alles kan |
Duivel in een zin
- De duivel zit in de details.Waarschuwing voor kleine fouten.
- Hij is een duivelskunstenaar met een penseel.Bewonderend; zeer bekwaam.
- Spreek van de duivel en hij is er.Als iemand verschijnt net nadat je over hem sprak.
Een Grieks woord voor een lasteraar
Het Nederlandse woord stamt van het Latijnse *diabolus*, dat teruggaat op het Griekse *diabolos*, 'lasteraar' of 'verdeler'. Wie de duivel noemt, noemt dus oorspronkelijk degene die mensen tegen elkaar opzet. In spreektaal heeft het woord veel milde varianten gekregen, zoals *deksels* (zie deksel), een eufemisme. Vaak komen demon en duivel samen voor: zie demon. Het tegenovergestelde in verhalen is de engel. Let op: in sommige contexten, zoals religieuze teksten, kan het woord kwetsend zijn.
Is duivel een scheldwoord?
Op zichzelf niet, maar als uitroep ('wat de duivel') kan het ruw klinken. Voor kinderen kiest men vaak een mildere vorm als deksels.
Wat betekent de duivel zit in de details?
Dat een plan vaak aan kleine details strandt, juist waar je minst op let.