Boos: kwaad, maar ooit ook slecht
Boos betekent kwaad of woedend op iemand of iets. Het woord kan van oudsher ook slecht of kwaadaardig betekenen, zoals in de boze wolf.
Wie boos is, is kwaad op iemand of iets; het is een van de eerste gevoelens die kinderen een naam geven. Het woord had oorspronkelijk een bredere lading: kwaadaardig of slecht, en dat leeft voort in de ‘boze wolf’ en het ‘boze oog’. Het Duitse *böse* is daar nog dichter bij blijven staan.
- Kwaad, verontwaardigd. *Hij was boos om de beslissing.*
- Slecht of kwaadaardig. *De boze heks in het sprookje.*
- Dreigend of onheilspellend. *Een boze droom.*
Vormen van het woord
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Bijvoeglijk | boos | Ze is boos. |
| Verbogen vorm | boze | Een boze man. |
| Vergrotende trap | bozer | Bozer dan eerder. |
| Overtreffende trap | boost | Wie is het boost van allemaal? |
| Werkwoord | boos worden | Ik word niet snel boos. |
Zo gebruik je het in een zin
- Ik ben boos op jou, niet op de situatie.*Boos op* wijst naar een persoon, *boos om* naar een oorzaak.
- Het kind werd boos en gooide zijn bord op de grond.Beschrijft een directe reactie.
- De boze wolf blies het huisje omver.Sprookjestaal: ‘boos’ staat hier voor kwaadaardig.
Boos, kwaad en woede
- *Boos* is zachter en gewoner dan *woede*, dat een hevige uitbarsting aanduidt.
- *Kwaad* kan ‘boos’ betekenen maar ook ‘slecht’: *een kwaad plan*.
- *Boos op*, *boos om* en *boos over*: drie voorzetsels, waarbij *boos op* de gewone keuze voor een persoon is.
- *Het boze oog* is volgens volksgeloof een blik die ongeluk brengt; *een boze droom* is een nare droom.
Is boos hetzelfde als kwaad?
Vaak wel: *boos* en *kwaad* worden als synoniem gebruikt. *Kwaad* kan daarnaast ook ‘slecht’ betekenen.
Wat is het verschil tussen Nederlands boos en Duits böse?
Het Nederlandse woord betekent meestal ‘kwaad’, het Duitse *böse* zowel ‘kwaad’ als ‘slecht’.