Zwrot, czyli zakręt, powrót i wyrażenie
Zwrot to zmiana kierunku, a także oddanie czegoś, co się wzięło, na przykład zwrot pieniędzy. W językoznawstwie zwrot to połączenie wyrazów z własnym sensem.
Zwrot to rzeczownik, który łączy w sobie ruch i obietnicę. Gdy coś się „zwraca”, zawsze wraca do punktu wyjścia: do sklepu, do właściciela albo do poprzedniego kierunku. W kilku zawodach stał się pojęciem technicznym.
- Zmiana kierunku. *Wykonał ostry zwrot w lewo.*
- Oddanie czegoś. *Zwrot kosztów podróży nastąpi w terminie dwóch tygodni.*
- Wyrażenie, fraza. *Zwrot grzecznościowy: proszę pana.*
- Przełom. *Zwrot akcji zaskoczył widzów.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | zwrot | zwroty |
| Dopełniacz | zwrotu | zwrotów |
| Celownik | zwrotowi | zwrotom |
| Biernik | zwrot | zwroty |
| Narzędnik | zwrotem | zwrotami |
| Miejscownik | o zwrocie | o zwrotach |
Przykłady użycia
- Chcę złożyć wniosek o zwrot podatku.Język urzędowy.
- W połowie filmu następuje niespodziewany zwrot akcji.Utarte połączenie z krytyki filmowej.
- Tego zwrotu nie używa się w oficjalnych listach.W znaczeniu językowym.
Zwrot i czasownik zwrócić
Rzeczownik pochodzi od czasownika *zwrócić* (dokonany) i *zwracać* (niedokonany). Oba oznaczają zarówno obrócić, jak i oddać: *zwrócić głowę*, *zwrócić pieniądze*, *zwrócić uwagę*. Dlatego w zdaniu *zwrócił mi uwagę* wcale nie chodzi o oddanie, lecz o upomnienie. Zwrot jest też jedną z form zmiany kierunku, a w gramatyce bywa większy niż pojedynczy wyraz, bo składa się z kilku słów.
Czym zwrot różni się od zwrotu pieniędzy?
Pierwszy to ogólne słowo, drugi to konkretne połączenie: oddanie wpłaconej kwoty.
Czy zwrot akcji to kalka z angielskiego?
Tak, to wyrażenie podobne do angielskiego *plot twist*, ale utrwaliło się w polszczyźnie i uchodzi za poprawne, zwłaszcza w opisach filmów, książek i wydarzeń sportowych.