Zuch – pochwała dla odważnych i nazwa harcerskiej gromady
Zuch to ktoś śmiały, sprytny i pełen energii, zwykle dziecko lub młody człowiek. W harcerstwie zuchy to najmłodsza grupa wiekowa.
Zuch brzmi dziś nieco staroświecko, ale wciąż jest ciepłą pochwałą. Powiedzieć komuś „zuch” to docenić jego odwagę albo zaradność. Najczęściej mówimy tak do dzieci, choć dawniej określano w ten sposób dorosłych śmiałków.
- Odważny, rezolutny człowiek. *Mały, a taki zuch.*
- Pochwała (wołacz lub orzecznik). *Zuch chłopak! Zuch dziewczyna!*
- Członek zuchowej gromady w harcerstwie. *Siedmioletni zuch złożył obietnicę.*
- Człowiek zadziorny, zawadiaka (dawniej). *Wielki zuch z niego.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | zuch | zuchy |
| Dopełniacz | zucha | zuchów |
| Celownik | zuchowi | zuchom |
| Biernik | zucha | zuchy |
| Narzędnik | zuchem | zuchami |
| Wołacz | zuchu! | zuchy! |
Jak brzmi to w zdaniach
- Zuch z ciebie, sam naprawiłeś rower!Wołacz i orzecznik: pochwała w stylu rodzinnym.
- Zuchy zbierają się w gromadzie co tydzień, a na zbiórkach śpiewają i uczą się wiązać węzły.Rzeczownik w znaczeniu harcerskim zapisujemy małą literą.
- Ale z ciebie zuch!Uwaga: przy dorosłych brzmi z lekką ironią.
Skąd się wziął zuch
- Słowo jest krewnym przymiotnika *zuchwały*, czyli śmiały do granic bezczelności. Zuch zachował wyłącznie pozytywny odcień, a *zuchwalec* i *zuchwałość* już nie.
- Zuchy w ZHP to dzieci w wieku od sześciu do dziesięciu lat, uczone zabawy i pierwszych zasad życia we wspólnocie.
- Zbliżone określenia to bohater (wyżej na skali) i odwaga, czyli cecha, którą chwali się zucha.
Czy „zuch” jest obraźliwe?
Nie. Zwykle to pochwała, choć w ustach ironisty może dźwięczeć drwiąco.
Czy dziewczynka też jest zuchem?
Tak. Zuchem nazywa się dziecko niezależnie od płci, a w gromadzie zuchowej są i dziewczynki, i chłopcy.