„Starcie” — od trzeć się do bitwy i bójki
Starcie to gwałtowne zetknięcie się przeciwników: bitwa, bójka albo ostry spór. W innym znaczeniu: zatarcie, otarcie powierzchni.
Starcie to rzeczownik odczasownikowy, utworzony od czasownika *zetrzeć się*, czyli zderzyć się z kimś lub czymś. Historia słowa jest dość obrazowa: dwie siły ocierają się o siebie, aż coś musi ustąpić. Gdy dziennikarze piszą o „starciu tytanów”, mają na myśli pojedynek dwóch równych sobie przeciwników. Używamy go w sporcie, polityce, a także w wojskowości.
- Zbrojne zetknięcie wojsk. *Starcie pod Grunwaldem zakończyło się zwycięstwem wojsk polsko-litewskich.*
- Bójka lub awantura. *Policja interweniowała po starciu kibiców.*
- Ostry spór, konfrontacja. *Ich starcie na debacie trwało godzinę.*
- Zatarcie, otarcie (rzadziej). *Starcie naskórka goiło się kilka dni.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | starcie | starcia |
| Dopełniacz | starcia | starć |
| Celownik | starciu | starciom |
| Narzędnik | starciem | starciami |
| Miejscownik | starciu | starciach |
| Wołacz | starcie | starcia |
Przykłady
- W czwartek odbędzie się starcie liderów tabeli.Język sportowych zapowiedzi; słowo działa jak zachęta do obejrzenia meczu.
- Doszło do starć z policją.Dopełniacz liczby mnogiej „starć” traci końcówkę i pozostaje twarde: starć, nie „starcień”.
- Spodziewam się ostrego starcia o budżet.Przenośnie, w języku publicystyki i biznesu.
Rodzina słów
- Zetrzeć się — dokonany: *zetrzeć się z przeciwnikiem*; niedokonany: *ścierać się*.
- Ścieranie — o poglądach lub o powierzchni: *ścieranie się racji*.
- Starcie a walka: walka może trwać długo, starcie jest zwykle krótsze i bardziej punktowe.
- Starcie a bitwa: bitwa ma zwykle wymiar wojskowy i historyczny, starcie bywa mniejsze.
Słowo łączy się często z przymiotnikami „zbrojne”, „ostre”, „bezpośrednie”, „decydujące”. Zapamiętaj, że „starcie” brzmi ostrzej niż „spór”, ale łagodniej niż „bitwa”.
Czy „starcie” to to samo co „zderzenie”?
Nie do końca. Zderzenie ma charakter fizyczny i nagły, a starcie zakłada rywalizację, spór lub walkę dwóch stron.
Jak zapisać „starcie” w liczbie mnogiej w dopełniaczu?
Poprawna forma to „starć”, np. „liczba starć wzrosła”. Forma „starcia” w tej roli to błąd.