Władza: czym jest i czym różni się od siły?
Władza to prawo i możliwość rządzenia innymi oraz podejmowania wiążących decyzji, a także organy państwa, które z niej korzystają. Potocznie to też panowanie nad sobą lub nad czymś.
Władza to słowo, które w jednym zdaniu oznacza uprawnienie, a w innym urzędy. Mówimy „władza ustawodawcza”, „władza wykonawcza” i „władza sądownicza”, bo w nowoczesnym państwie ich zadania rozdziela się między różne instytucje. Do tego dochodzi znaczenie przenośne.
- Prawo do rządzenia. *Po wyborach partia objęła władzę.*
- Organy państwa (zwykle w liczbie mnogiej). *Władze miasta ogłosiły remont ulic.* Zobacz też rząd.
- Panowanie nad czymś. *Straciła władzę w nogach po wypadku.*
- Potocznie: policja lub urzędnicy. *Władza go zatrzymała.* To użycie jest dziś rzadkie.
Odmiana rzeczownika władza
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | władza | władze |
| Dopełniacz | władzy | władz |
| Celownik | władzy | władzom |
| Biernik | władzę | władze |
| Narzędnik | władzą | władzami |
| Miejscownik | władzy | władzach |
Władza w zdaniu
- Nadużywanie władzy jest karalne.Dopełniacz: władzy.
- Nowe władze zapowiedziały reformę.Liczba mnoga: władze = organy rządzące.
- Z władzą nie wygrasz.Narzędnik: z władzą; przysłowie o sile urzędu.
Władza, siła i autorytet
- Siła to zdolność narzucenia woli, władza to prawo do wydawania poleceń, a autorytet to szacunek, którym obdarzają nas inni.
- Trójpodział władzy zawdzięczamy Monteskiuszowi (XVIII wiek); w Polsce obowiązuje w Konstytucji z 1997 roku.
- W liczbie pojedynczej mowa o uprawnieniu, w mnogiej o ludziach i urzędach: „władza” kontra „władze”.
- Rodzina słów obejmuje także władać, władca i władczy. Zobacz władca.
- Pisownia: mówimy i piszemy we władzy, a nie „w władzy”; przyimek „w” przyjmuje formę „we” przed wyrazami zaczynającymi się od „w” i spółgłoski.
Kto sprawuje władzę w Polsce?
Zgodnie z Konstytucją władzę dzielą Sejm i Senat (ustawodawcza), Rada Ministrów z Prezydentem (wykonawcza) oraz sądy i trybunały (sądownicza).
Czy „władze” to poprawna forma?
Tak, to mianownik liczby mnogiej: władze miasta, władze uczelni, władze kraju.