Urząd: ludzie, budynek i pieczątka
Urząd to instytucja państwowa lub samorządowa załatwiająca sprawy obywateli, a także budynek, w którym ma siedzibę. Słowo oznacza również funkcję publiczną.
Urząd jest słowem o trzech twarzach. W jednym zdaniu można pójść do urzędu, zająć urząd prezydenta i pełnić urząd z honorem, a za każdym razem chodzi o coś innego. Warto więc patrzeć na kontekst.
- Instytucja. *Urząd skarbowy mieści się przy rynku.*
- Budynek. *Idę do urzędu, ale najpierw na kawę.*
- Funkcja publiczna. *Objął urząd burmistrza.*
- Obowiązek służbowy (przestarzałe). *Zrobił to z urzędu.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | urząd | urzędy |
| Dopełniacz | urzędu | urzędów |
| Celownik | urzędowi | urzędom |
| Biernik | urząd | urzędy |
| Narzędnik | urzędem | urzędami |
| Miejscownik | urzędzie | urzędach |
Przykłady
- Muszę załatwić sprawę w urzędzie.Zmiana głoski: „urząd” — „w urzędzie”.
- Jest adwokatem z urzędu.Znaczy: wyznaczonym przez sąd.
- Sprawował urząd przez dwie kadencje.Styl oficjalny, polityczny.
Czy wiesz, że
- W wyrazie pojawia się alternacja ą — ę: *urząd*, ale *urzędu*, *urzędowi*, *urzędnik*.
- Słowo dało rodzinę: *urzędowy*, *urzędnik*, *urzędować*.
- Dla porównania, biuro to miejsce pracy biurowej, niekoniecznie państwowej.
- Zwrot „z urzędu” znaczy „z mocy obowiązku, bez wniosku”.
W polszczyźnie istnieje cała grupa urzędów: *urząd stanu cywilnego*, *urząd skarbowy*, *urząd pocztowy* czy *urząd gminy*. Każdy z nich ma ściśle określone kompetencje, a obywatel może składać w nim wnioski. Mimo reputacji miejsc pełnych kolejek wiele spraw da się dziś załatwić przez internet.
Czy urzędy pracują w soboty?
Zwykle nie, ale część oferuje dyżury lub e-usługi.
Jaka jest różnica między urzędem a biurem?
Urząd to organ władzy lub administracji, biuro to dowolne miejsce pracy biurowej.
Kim jest urzędnik?
To osoba zatrudniona w urzędzie, wykonująca zadania administracyjne.