Tempo po włosku znaczy „czas” — a po polsku?
Tempo to szybkość, w jakiej coś się odbywa, a w muzyce oznaczenie szybkości wykonania utworu, mierzone zwykle w uderzeniach na minutę.
Tempo to słowo, które po włosku oznacza „czas” albo „pogodę”, lecz w polszczyźnie zawęziło znaczenie do szybkości. Muzycy mierzą tempo w uderzeniach na minutę (BPM), a sportowcy w kilometrach na godzinę lub minutach na kilometr. To więc jedno słowo o wielu skalach.
- Szybkość działania lub ruchu. *Zwolnij tempo, nie nadążam.*
- Szybkość wykonania utworu. *Allegro to szybkie tempo.*
- Rytm życia lub pracy. *Szybkie tempo życia męczy.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | tempo | tempa |
| Dopełniacz | tempa | temp |
| Celownik | tempu | tempom |
| Biernik | tempo | tempa |
| Narzędnik | tempem | tempami |
| Miejscownik | tempie | tempach |
Przykłady użycia
- Biegnijmy w równym tempie.Sport; „w tempie” wskazuje sposób.
- Praca ruszyła w błyskawicznym tempie.Wyrażenie przysłówkowe, styl publicystyczny.
- Dyrygent przyspieszył tempo w finale.Muzyka klasyczna.
Włoskie tempo a polskie tempo
Włoskie *tempo* wywodzi się z łaciny (*tempus*) i oznacza czas, pogodę, a także tempo w muzyce. Po polsku zwykle znaczy tylko szybkość lub rytm działania. Pułapką bywa dopełniacz liczby mnogiej: „temp”, a nie „tempów”. Związane są z nim rytm, bieg i czas. Dla biegacza oznacza liczbę kroków lub minut na kilometr. Często pojawia się też wykrzyknienie „Tempo!”, czyli „szybciej!”. W muzyce tempo oznacza się włoskimi słowami: *adagio* to wolno, *moderato* umiarkowanie, *presto* bardzo szybko.
Czy tempo to to samo co rytm?
Nie. Tempo to szybkość, a rytm to układ krótszych i dłuższych dźwięków.
Jak zapisać dopełniacz liczby mnogiej?
„Temp” — na przykład „zmiana temp”. Forma „tempów” jest błędna.