Taniec: dlaczego w odmianie znika „e”?
Taniec to rytmiczny ruch ciała do muzyki, wykonywany dla zabawy, w ramach sztuki albo obrzędu, a także konkretny układ kroków, na przykład walc.
Taniec to ruch w rytm muzyki, który łączy ludzi od tysięcy lat. Ma w sobie „ruchome e”: w mianowniku brzmi *taniec*, ale w dopełniaczu znika i zostaje *tańca*, więc dla nauki ortografii to świetny przykład alternacji. Taniec może być ludowy, klasyczny albo nowoczesny. Często towarzyszy mu muzyka na żywo lub z głośników, a jednym z najsłynniejszych tańców świata jest tango, które wywodzi się z okolic Buenos Aires i Montevideo.
- Ruch do muzyki. *Zaprosił ją do tańca.*
- Rodzaj układu. *Polonez to taniec narodowy.*
- Forma sztuki scenicznej. *Studiuje taniec współczesny.*
- Przenośnie. *Rozmowy przeciągnęły się w taniec wokół kompromisu.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | taniec | tańce |
| Dopełniacz | tańca | tańców |
| Celownik | tańcowi | tańcom |
| Narzędnik | tańcem | tańcami |
| Miejscownik | tańcu | tańcach |
| Wołacz | tańcu! | tańce! |
Taniec w zdaniu
- Na weselu był pierwszy taniec pary młodej.Mianownik jako podmiot.
- Nie mam ochoty na taniec.Biernik po *na*.
- Chodzimy na lekcje tańca towarzyskiego.Dopełniacz: *tańca* – bez *e*.
Ruszyć w tany
- Archaizm: w zwrocie *ruszyć w tany* albo *pójść w tany* zachowała się dawna forma *tany* (od staropolskiego *tan* – taniec), która dziś znaczy po prostu „zacząć tańczyć”. Poza tym zwrotem nikt już jej nie używa.
- Pochodne: *tańczyć*, *tancerz*, *tancerka*, *tanecznie*, *taneczny*.
- Zwroty: *taniec towarzyski*, *taniec ludowy*, *taniec brzucha*, *taniec z gwiazdami* (nazwa programu telewizyjnego), *taniec dla zdrowia*, a także *prowadzić do tańca* (zapraszać na parkiet).
Czy mówi się „tańców” czy „tańcy”?
W dopełniaczu liczby mnogiej poprawna jest forma *tańców*. Zapis „tańcy” byłby błędny.
Skąd ruchome *e* w słowie taniec?
To pozostałość dawnego jeru: ten sam mechanizm widać w *pies – psa* czy *dzień – dnia*.