„Skandal!” — o słowie, które pochodzi z greckiej pułapki
Skandal to wydarzenie budzące powszechne oburzenie lub zgorszenie; także awantura w miejscu publicznym.
Skandal to coś, o czym mówi cała okolica albo cały kraj. Greckie „skandalon” oznaczało pierwotnie pułapkę lub przeszkodę, o którą można się potknąć. Dziś słowo opisuje głównie zgorszenie i publiczne oburzenie.
- Wydarzenie budzące oburzenie. *Skandal obyczajowy wstrząsnął miastem.*
- Awantura publiczna. *Zrobił skandal w kościele.*
- Rzecz oburzająca (przenośnie). *To skandal, że nikt nie zareagował.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | skandal | skandale |
| Dopełniacz | skandalu | skandali |
| Celownik | skandalowi | skandalom |
| Narzędnik | skandalem | skandalami |
| Miejscownik | skandalu | skandalach |
Przykłady
- Z tego powstał ogromny skandal.Typowe połączenie z czasownikiem „powstać”.
- Nie rób skandalu przy gościach.Dopełniacz po zaprzeczeniu.
- Skandal! Takiego traktowania jeszcze nie spotkałem.Wykrzyknik, język mówiony.
Od pułapki do plotki
W Nowym Testamencie *skandalon* oznacza coś, co zachwiewa wiarę. Przez łacinę słowo trafiło do europejskich języków. Skandale polityczne, obyczajowe czy sportowe przewijają się przez prasę od wieków. Dziś skandal zaczyna się często od plotki lub ujawnionej prawdy, a jego skutkiem bywa wstyd. Od rzeczownika pochodzą też przymiotnik *skandaliczny* i rzeczownik *skandalista*.
W mediach słowo bywa nadużywane. Gdy każdy drobiazg staje się „skandalem”, wyraz traci siłę, więc warto go zachować na naprawdę poważne sytuacje. Przymiotnik „skandaliczny” pozostaje bardziej oficjalny niż potoczne „skandalicznie”, które często pojawia się jako wzmocnienie: „skandalicznie drogo”. Słowo działa w prasie jak mocny nagłówek, dlatego warto używać go oszczędnie, tylko tam, gdzie rzeczywiście doszło do naruszenia norm.
Czy „skandal” jest słowem mocnym?
Tak, to wyraz silnie wartościujący; w oficjalnym piśmie używa się raczej określeń neutralnych.
Co znaczy „skandalista”?
To osoba, która lubi wywoływać skandale lub wokół której często się one pojawiają.