Scena: od greckiego namiotu do deski teatru
Scena to podwyższona część sali, na której występują artyści, albo fragment utworu lub filmu. Słowo oznacza też środowisko, np. scenę muzyczną.
Scena w pierwszym znaczeniu to miejsce, gdzie aktorzy grają dla widzów. Grecki skēnē oznaczał namiot lub budkę, w której aktorzy się przebierali, więc scena pierwotnie była „namiotem”, a dopiero potem miejscem występu. Dziś słowo opisuje podium, fragment utworu i całe środowisko artystyczne.
- Miejsce występu. *Wszedł na scenę w ciszy.*
- Fragment utworu. *Scena balkonowa z Romea i Julii.*
- Środowisko. *Scena muzyczna miasta.*
- Awantura. *Zrobiła mu scenę przy gościach.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | scena | sceny |
| Dopełniacz | sceny | scen |
| Celownik | scenie | scenom |
| Narzędnik | sceną | scenami |
| Miejscownik | scenie | scenach |
Scena w zdaniach
- Aktorzy zeszli ze sceny pod burzą oklasków.Dopełniacz po „zeszli ze”.
- Reżyser wyciął scenę pocałunku.Znaczenie filmowe: fragment filmu.
- Nie rób sceny, wszyscy patrzą!Potoczne, w znaczeniu awantury.
Scena, teatr i aktor
- Za sceną — w kulisach; część teatru niewidoczna dla publiczności.
- Scena polityczna — przenośnie: środowisko partii i polityków.
- Teatr — budynek lub sztuka, w których scena jest głównym elementem.
- Aktor — osoba występująca na scenie; scenografia to jej dekoracje.
W polszczyźnie istnieją też wyrazy pokrewne: *scenariusz* (zapis przebiegu), *scenarzysta* (jego autor) i *scenografia* (wygląd sceny). Wszystkie wywodzą się od tego samego greckiego rdzenia i do dziś kojarzą się z filmem lub teatrem, choć *scenariusz* ma też znaczenie ogólne: *najgorszy scenariusz*.
Czy scena to to samo co teatr?
Nie. Teatr jest szerszym pojęciem: obejmuje budynek, zespół i sztukę, a scena to tylko jedno z jego miejsc.
Co znaczy „robić scenę”?
To wywołać publiczną awanturę, zwykle przesadnie emocjonalną. Wyrażenie jest potoczne i lekko krytyczne.