Rzut: od rzucania kostką po rzut oka i rzut budynku
Rzut to czynność rzucenia czegoś, a także jej wynik. W sporcie to np. rzut karny, w architekturze – plan budynku widziany z góry.
Rzut zaczyna się od ręki, a kończy tam, gdzie wyląduje przedmiot. To jedno z tych słów, które potrafią opisywać i sport, i architekturę, i spojrzenie. Dlatego tak często pojawia się w zwrotach.
- Rzucenie przedmiotu. *Rzut oszczepem zakończył konkurs.*
- Stały fragment gry. *Sędzia przyznał rzut karny.*
- Plan budynku. *Rzut parteru pokazuje układ pokoi.*
- Spojrzenie. *Rzut oka wystarczył, by ocenić sytuację.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | rzut | rzuty |
| Dopełniacz | rzutu | rzutów |
| Celownik | rzutowi | rzutom |
| Narzędnik | rzutem | rzutami |
| Miejscownik | rzucie | rzutach |
Rzut w zdaniu
- Na pierwszy rzut oka wszystko wyglądało dobrze.Utarty zwrot: „na pierwszy rzut oka” – w pierwszej chwili.
- Piłkarz wykonał rzut wolny z dwudziestu metrów.Terminologia piłkarska.
- Rzut kostką zdecyduje o kolejności.W grach planszowych; miejscownik „w rzucie”.
Rzut, rzucać i inne pochodne
Rzut to rzeczownik od czasownika „rzucać”, dlatego zachowuje -rz-. W miejscowniku liczby pojedynczej pojawia się „rzucie” – zmiana t → c jest typowa dla rzeczowników na -t, a w liczbie mnogiej odmiana jest już regularna. Zwrot „rzut beretem” oznacza niewielką odległość: „Do sklepu to rzut beretem”. W lekkiej atletyce obok rzutów (młotem, dyskiem, kulą) stoją skok i bieg, czyli osobne konkurencje. Do spojrzenia odwołuje się hasło oko.
Co oznacza „na pierwszy rzut oka”?
W pierwszej chwili, bez dokładnej analizy. Zwrot jest stały, nie zamieniamy „rzutu” na inne słowo.
Co to jest rzut budynku?
Rysunek budynku widziany z góry, pokazujący rozkład ścian i pomieszczeń: rzut poziomy lub rzut kondygnacji.