Piękno – wartość estetyczna, którą widać w oku patrzącego
Piękno to cecha tego, co piękne: harmonia, urok i wrażenie estetyczne, jakie wywołuje człowiek, przyroda lub dzieło sztuki.
Piękno to jedna z podstawowych kategorii estetyki, obok dobra i prawdy. Filozofowie od starożytności zestawiają je w jedną trójkę wartości, a o pięknie spierają się do dziś: czy jest cechą rzeczy, czy raczej wrażeniem widza. Rzeczownik powstał od przymiotnika *piękny* przez dodanie końcówki -o, jak *dobro* od *dobry* i *zło* od *zły*.
- Cecha tego, co piękne. *Podziwiali piękno górskiego krajobrazu.*
- Wartość estetyczna w filozofii. *Platon pisał o pięknie jako ideale.*
- Urok osoby lub rzeczy. *Piękno tego obrazu zapiera dech.*
Odmiana rzeczownika (rodzaj nijaki)
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Uwaga |
|---|---|---|
| Mianownik | piękno | Co? Piękno. |
| Dopełniacz | piękna | Brak piękna. |
| Celownik | pięknu | Przyglądać się pięknu. |
| Narzędnik | pięknem | Zachwycać się pięknem. |
| Miejscownik | pięknie | Mówić o pięknie. |
Piękno w zdaniu
- Zachwycamy się pięknem natury.Narzędnik po czasowniku „zachwycać się”.
- Piękno leży w oku patrzącego.Znane powiedzenie; ten sam sens ma angielskie *beauty is in the eye of the beholder*.
- Mówili o pięknie sztuki.Miejscownik brzmi tak samo jak przysłówek *pięknie*.
Pułapki: wymowa i pisownia
- Wymowa: w słowie piękno litera „ę” przed „k” brzmi jak „en” z nosowym „n”, czyli *pjeŋkno*.
- Homonimia: *o pięknie* (miejscownik) i *pięknie* (przysłówek) wyglądają identycznie; rozróżnia je funkcja w zdaniu.
- Pochodne: *piękność*, *pięknieć*, *upiększać*, a z sztuką łączy je wyraz *estetyka*.
Czy piękno i uroda to to samo?
Nie. Uroda dotyczy zwykle wyglądu osoby, a piękno jest pojęciem szerszym, odnoszącym się także do natury i sztuki.
Czy rzeczownik ma liczbę mnogą?
Praktycznie nie. Mówimy o *pięknie*, a gdy chodzi o różne rodzaje piękna, mamy raczej *odmiany piękna*.