Krew nie woda – krótki słownik krwi
Krew to czerwony płyn krążący w organizmie człowieka i zwierząt, transportujący tlen i składniki odżywcze. W przenośni oznacza pochodzenie lub pokrewieństwo.
Krew to płyn życia, który krąży w naczyniach i doprowadza tlen do tkanek. W polszczyźnie to także symbol pokrewieństwa, temperamentu i odwagi: mamy „zimną krew”, „błękitną krew” i „krew z krwi”. Wyraz nie ma wielu odmian, ale jedną niezwykłą: w odmianie traci literę e.
- Płyn ustrojowy. *Pobrano mu krew do badań.*
- Pokrewieństwo. *Są spokrewnieni, to ta sama krew.*
- Temperament. *Gorąca krew płynęła w jego żyłach.*
- Rozlew krwi. *Konflikt zakończył się bez rozlewu krwi.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Przykład |
|---|---|---|
| mianownik | krew | Krew płynie. |
| dopełniacz | krwi | Brakuje krwi. |
| celownik | krwi | Przyglądał się krwi. |
| biernik | krew | Przetoczyć krew. |
| narzędnik | krwią | Zalany krwią. |
| miejscownik | krwi | Mamy to we krwi. |
Przykłady użycia
- Zachował zimną krew i ruszył z pomocą.Zwrot: zachować spokój w sytuacji kryzysowej.
- To ta sama krew, więc zrozumie.Przenośnie: rodzina, pokrewieństwo.
- Z jej nosa polała się krew.Opis zdarzenia; krew jest tu podmiotem zdania.
Ruchome e
- W odmianie „krew” → „krwi” samogłoska e znika; to tzw. ruchome e, jak w „marchew – marchwi”.
- Krew nie woda — więzy rodzinne są silniejsze niż inne.
- Krew się burzy — emocje rosną.
- Błękitna krew — szlachetne pochodzenie.
- Krew pompuje serce, a więzy krwi łączą rodzinę.
Dlaczego „krew” zmienia się w „krwi”?
Bo wypada ruchome e, to częsta cecha rzeczowników żeńskich zakończonych na spółgłoskę.
Czy „krew” ma liczbę mnogą?
Rzadko i głównie w języku specjalistycznym, gdy mowa o różnych rodzajach krwi.
Co znaczy „zimna krew”?
Opanowanie, spokój w trudnej chwili.