Korek: w butelce, na drodze i w bezpiecznikach
Korek to element zatykający otwór, na przykład w butelce lub wannie, a także zator na drodze i stary typ bezpiecznika elektrycznego. Wszystkie znaczenia łączy idea blokady.
Korek zatrzymuje to, co chce wypłynąć, i to, co próbuje przejechać. Zatyka butelkę, wannę, ulicę, a dawniej także obwód elektryczny: w każdym przypadku jego zadaniem jest zablokowanie przepływu. W korku na drodze kierowcy stoją godzinami, zwłaszcza po wypadku.
- Zatyczka butelki lub otworu. *Wyciągnął korek z butelki wina.*
- Zator na drodze. *Utknęliśmy w korku.*
- Dawny bezpiecznik elektryczny. *Wyskoczyły korki.*
- Materiał z kory dębu korkowego. *Podkładka z korka.*
Odmiana przez przypadki
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | korek | korki |
| Dopełniacz | korka | korków |
| Celownik | korkowi | korkom |
| Biernik | korek | korki |
| Narzędnik | korkiem | korkami |
| Miejscownik | korku | korkach |
Przykłady użycia
- Stoimy w korku od godziny.Miejscownik: w korku.
- Wyjmij korek z wanny, niech woda spłynie.Biernik równa się mianownikowi.
- Po burzy wyskoczyły korki w całym domu.Dawne bezpieczniki, dziś zwykle mówimy o „bezpiecznikach”.
Korek a kora
Słowo korek pochodzi od niemieckiego *Kork*, które wywodzi się z łacińskiego *cortex* — „kora, łupina”. Wyrabia się go z kory dębu korkowego, rosnącego w basenie Morza Śródziemnego. Stąd też korkociąg do wyciągania korków z butelek. W znaczeniu zatoru słowo jest przenośnią: ruch zostaje zatkany jak butelka. Zwroty z korkiem: korki uliczne, korek w głowie (potocznie: nic nie rozumieć) i zakorkować drogę. Zwróć uwagę na wstawne e: korek, ale korka, korków.
Czy korek i zator to to samo?
W potocznym użyciu tak. Zator może dotyczyć ruchu, ale też rur czy naczyń krwionośnych.
Dlaczego mówi się „wyskoczyły korki”?
Bo dawne bezpieczniki miały postać wkręcanych korków. Gdy obwód się przeciążył, korek przepalał się lub wyskakiwał.