Kolega, koleżanka, kumpel: kto jest kim?
Kolega to osoba, z którą łączy nas wspólna szkoła, praca lub zainteresowania. To rzeczownik rodzaju męskiego, ale w liczbie pojedynczej odmienia się jak żeński.
Kolega to osoba, z którą łączy nas pewien wspólny świat: szkoła, praca, drużyna. Gramatycznie to ciekawostka: kolega jest rzeczownikiem rodzaju męskiego, lecz w liczbie pojedynczej odmienia się tak jak żeński wyraz „woda”. Mówimy więc „mój kolega przyszedł”, ale „pożyczyłem od kolegi”.
- Osoba z tej samej szkoły, pracy lub grupy. *Poznałem go jako kolegę z klasy.*
- Znajomy, towarzysz. *Przyszedł z jakimś kolegą.*
- Forma zwracania się do kogoś. *Panie kolego, proszę tu nie parkować.*
Odmiana przez przypadki
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | kolega | koledzy |
| Dopełniacz | kolegi | kolegów |
| Celownik | koledze | kolegom |
| Biernik | kolegę | kolegów |
| Narzędnik | kolegą | kolegami |
| Miejscownik | koledze | kolegach |
Kolega w zdaniu
- Zadzwonię do kolegi z pracy.Dopełniacz z końcówką -i.
- Koledzy zaprosili go na mecz.Mianownik liczby mnogiej: g → dz.
- Dziękuję, koleżanko, za pomoc.Wołacz formy żeńskiej: koleżanka.
Kolega a przyjaciel
Kolega nie jest tym samym co przyjaciel. Kolegą jest ktoś, z kim dzielimy codzienność, ale niekoniecznie sekrety. Bliższą zażyłość wyraża potoczny kumpel. Wyraz pochodzi od łacińskiego *collega*, czyli „współpracownik w urzędzie”, i początkowo oznaczał osobę pełniącą ten sam urząd. Do dziś mówimy „kolega po fachu”, podkreślając wspólny zawód. W liczbie mnogiej grupa mieszana to „koledzy”, a same panie to „koleżanki”. Dobrze pamiętać też o słowie znajomy, które oznacza luźniejszą więź.
Dlaczego „kolega” ma końcówkę -a, a jest męskie?
Tak samo odmieniają się inne słowa męskoosobowe, jak poeta czy wojewoda. To pozostałość dawnych typów odmiany, nie błąd.
Czy kolega może być kobietą?
W mowie potocznej czasem tak, ale poprawnie dla kobiety używa się formy koleżanka.