Chwila: krótka, ale pełna znaczeń
Chwila to krótki odcinek czasu, trudny do dokładnego określenia: od kilku sekund do kilku minut. Może oznaczać też właściwy moment, w którym coś się dzieje.
Chwila to najczęściej używana polska miara czasu, choć nikt nie umie jej dokładnie przeliczyć. Mówimy: „poczekaj chwilę”, i każdy rozumie, że nie chodzi o godzinę, ale i nie o sekundę. To rzeczownik rodzaju żeńskiego.
- Krótki czas. *Daj mi chwilę, zaraz wracam.*
- Dany moment. *W tej chwili nie mogę rozmawiać.*
- Odpowiedni moment. *Czekał na dobrą chwilę, by powiedzieć prawdę.*
- Czas emocji. *To były wspaniałe chwile w moim życiu.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | chwila | chwile |
| Dopełniacz | chwili | chwil |
| Celownik | chwili | chwilom |
| Biernik | chwilę | chwile |
| Narzędnik | chwilą | chwilami |
| Miejscownik | o chwili | o chwilach |
Przykłady użycia
- Zaczekaj chwilkę, zaraz podejdę.Zdrobnienie chwilka brzmi uprzejmiej.
- W ostatniej chwili wsiadł do pociągu, choć drzwi już się zamykały.Wyrażenie przysłówkowe: w ostatniej chwili.
- Za chwilę zaczyna się film.Wyrażenie *za chwilę* oznacza: niedługo.
Chwila a moment
- Chwila — luźniejsza, nieprecyzyjna: *chwila odpoczynku*.
- Moment — bliżej punktu w czasie: *w tym momencie*, *moment przełomowy*.
- Minuta — dokładna jednostka miary, w przeciwieństwie do chwili.
- Wyrażenia: *chwila prawdy*, *w tej chwili*, *chwilami* (czasem), *chwileczkę* (uprzejmie: proszę poczekać).
- Przysłówek: *chwilowo* oznacza tymczasowo, na krótki czas: *chwilowo nieczynne*. Z kolei *chwilowy* opisuje coś przemijającego, na przykład chwilowe osłabienie.
- Uwaga na przypadek: *w tej chwili* to miejscownik, a *za chwilę*, *na chwilę* i *przez chwilę* to biernik.
Czy chwila to konkretna miara czasu?
Nie. To pojęcie względne, zależne od sytuacji i rozmowy, a nie od zegara.
Czy poprawne jest chwileczkę?
Tak. To zdrobniała, uprzejma forma, używana jako zwrot w rozmowie.