Awans: stanowisko wyżej albo pieniądze z góry
Awans to przejście na wyższe stanowisko lub stopień. W znaczeniu dawnym i potocznym także zaliczka oraz zabiegi o względy.
Awans kojarzy się z firmą i premią, ale ma też bardziej tajemniczą historię. Francuskie *avance* znaczyło „posunięcie naprzód”, a stąd było już blisko do awansu zawodowego i zaliczki. Dziś dominuje pierwsze znaczenie. Drugie znaczenie wciąż żyje w wyrażeniu „awansem”, które pojawia się głównie w mowie uprzejmej i w listach, gdy ktoś dziękuje z góry.
- Przejście na wyższe stanowisko. *Dostała awans na kierowniczkę.*
- Wyższy stopień (wojsko, szkoła). *Awans do stopnia kapitana.*
- Zaliczka, wypłata z góry (przestarzale). *Wypłacono mu pensję awansem.*
- Zaloty (w liczbie mnogiej). *Robił jej awanse, ale go zignorowała.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | awans | awanse |
| Dopełniacz | awansu | awansów |
| Celownik | awansowi | awansom |
| Narzędnik | awansem | awansami |
| Miejscownik | awansie | awansach |
Awans w zdaniach
- Awans oznacza wyższą pensję i więcej obowiązków.Typowe użycie zawodowe.
- Awansem dziękuję za pomoc.Przysłówkowe: „awansem” znaczy z góry, z wyprzedzeniem.
- Drużyna wywalczyła awans do ekstraklasy.Sport: przejście do wyższej ligi.
Awans, awansem i awansować
- Awansem – z góry, z wyprzedzeniem: *dziękuję awansem*. Forma jest nieodmienna.
- Awansować – dostać awans: *awansował na dyrektora*; w sporcie *awansować do finału*.
- Awans społeczny – poprawa pozycji w społeczeństwie.
- Robić awanse – zalecać się; dziś brzmi staroświecko lub żartobliwie.
- Zobacz też praca i szef.
Awans czy awansować – jaka różnica?
Awans to rzeczownik (zdarzenie), awansować to czasownik (czynność).
Czy „awansem” oznacza „w nagrodę”?
Nie. Znaczy „z góry, przed czasem”: *awansem dziękuję*, zanim ktoś wykona prośbę. W sporcie zaś awans zawsze dotyczy przejścia do wyższej rundy lub ligi.