Automat: urządzenie, które działa samo
Automat to urządzenie wykonujące zadania bez stałego udziału człowieka, na przykład automat do napojów; w mowie potocznej także rodzaj broni palnej.
Automat to maszyna, która po uruchomieniu wykonuje pracę bez ciągłego nadzoru. Greckie „automatos” znaczy „działający z własnej woli”, więc automat jest dosłownie czymś, co nie potrzebuje popychania. W podobnym znaczeniu używamy też słów maszyna i robot, choć każde z nich nazywa coś innego.
- Urządzenie sprzedające lub obsługujące. *Kupiłem bilet w automacie.*
- Skrzynia biegów. *Samochód z automatem jest wygodny w korku.*
- Potocznie: broń maszynowa. *Żołnierz miał na ramieniu automat.*
- Przenośnie: ktoś działający bez namysłu. *Pracował jak automat, bez słowa.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | automat | automaty |
| Dopełniacz | automatu | automatów |
| Celownik | automatowi | automatom |
| Biernik | automat | automaty |
| Narzędnik | automatem | automatami |
| Miejscownik | automacie | automatach |
Automat w zdaniu
- Na stacji stoi automat z napojami.Znaczenie podstawowe.
- Zaliczenie dostał automatem, bo miał najlepsze oceny.Potocznie: bez egzaminu, z automatu.
- Pozostał w pracy po godzinach jak automat.Przenośnia, lekko ironiczna.
Automat i jego rodzina wyrazów
- Przymiotnik: *automatyczny* („działający samoczynnie”), przysłówek *automatycznie*.
- Zwroty: *z automatu* (bez zastanowienia lub bez egzaminu), *automat telefoniczny*, *automat do kawy*, *pracować na automacie*.
- Pisownia: w odmianie mamy alternację *t/c*: *automat – w automacie* (nie „w automatu”).
- Pokrewne: *automatyzacja*, *automatyk* (zawód), *automatyka* (dziedzina techniki).
Co znaczy „dostać zaliczenie z automatu”?
Oznacza zaliczenie przedmiotu bez egzaminu, na podstawie dobrych wyników w trakcie semestru.
Czy automat i robot to to samo?
Nie. Automat wykonuje sztywny, z góry ustalony cykl, a robot zwykle może zmieniać zadania i reagować na otoczenie.
Jak brzmi liczba mnoga?
Mianownik to „automaty”, a dopełniacz „automatów”, np. „rząd automatów do gier”.